Organ bağışı nedir, organ bağışı nasıl yapılır?

3-9 Kasım Organ Bağışı Haftası nedeniyle ülkemizde çeşitli il ve ilçelerde Sağlık Bakanlığı tarafından çeşitli etkinlikler düzenleniyor. Bu etkinliklerde yaşananlar, organ bağışı konusunda toplum olarak yeterli bilince ulaşamadığımızı gösterdi. Diyanet İşleri Başkanlığı da organ naklinin dinen uygun olduğunu belirten açıklamalar yapmıştır. Peki “ Organ bağışı nedir, nasıl yapılır?” Organ bağışı, bir insanın organlarının bir kısmının veya tamamının, organlar henüz sağlıklı durumda iken, beyin ölümünün ardından başka insanlarda yararlanılmak üzere bağışlanmasıdır.Organ bağışının aslında kan naklinden farkı olmadığı da söylenebilir. On sekiz yaşını doldurmuş ve doğru ile yanlışı ayırabilen herkes organ bağışında bulunabilir. Ülkemizde birçok devlet ve üniversite hastanesinde organ bağışı işlemleri yapılmaktadır. Türkiye’de organların nakledilmesi, Sağlık Bakanlığı’nın gözetim, denetim ve bilgisi dahilinde gerçekleştirilmektedir. 2000 yılında, organ bağışı konusunda bir “Ulusal Koordinasyon Sistemi” kurulmuş, bakanlığın çalışmasıyla organ bekleyenler bir sıralamaya dahil edilmişlerdir. Organ bağışının yapılabildiği kurumlar şunlardır:

• Hastaneler                                     
• Sağlık Müdürlükleri
• Emniyet Müdürlüklerinde (ehliyet alırken)
• Organ nakli yapan merkezlerde
• Organ nakli ile ilgilenen vakıf, dernek vb. kuruluşlar

Organ bağışının yasal dayanağı nedir?

Türkiye’de 1980 tarih ve 2240 sayılı yasa gereği organ bağışı yapılabilmesi için 18 yaşını doldurmuş olmak ve bu dileğin, iki tanık önünde, sözlü olarak yapılması, genişletilmiş gönüllülük ve ayrıca bunun bir hekim tarafından tasdik edilmesi yeterlidir. Herhangi bir sağlık kuruluşuna başvurarak “Doku ve Organ Bağış Belge”si alınabilmektedir. Bu belge, genellikle nüfus kimlik cüzdanı yanında taşınarak, herhangi bir kaza durumunda doktorların, gerekli organları kurtarması sağlanmaktadır.

Hangi organlar nakledilebilir?   

Günümüzde tıp ve teknolojinin ilerlemesi sayesinde, insan vücudunda sağlıklı olan pek çok organ nakledilebilmektedir. Yalnız burada ölümden sonra nakledilebilecek organlarla yaşarken de nakledilen organlar arasında ayrım yapılmalıdır.Yaşarken bağışlanabilir organlarda, hayatta olan bir kişi diğerine organ veya hücre bağışında bulunur. Çift veya tabaka halinde olan veya kendini yenileme özelliğine sahip olan organlar hayattayken bağışlanabilir. Böbrek, karaciğer ve yenilenebilir özelliğe sahip organlardır. Ayrıca hücreler, kan, ilik ve üreme hücreleri gibi dokular da yenilebilir veya tekrar üretilebilir olduğundan hayattayken bağışlanabilir. Hayattayken nakillerde bağış yapanın yaşından çok nakledilecek organın durumuna bakılır; fakat 70 yaş üstü bağışçılardan acil durumlar dışında organ alınmamaktadır.Ölümden sonra bağış kabul edilebilecek organlar ve dokular şunlardır: Pankreas, karaciğer, akciğer, böbrek, kas, damar, bağırsak, kulak kemikcikleri, deri, kalp, kalp kapakçıkları, gözün saydam tabakası, kemikdokusu, kıkırdakdokusu, ve beyin zarının bir kısmı.