Yeşil Pasaport Kimlere Verilir? 2026 Şartları, Eş ve Çocuk Hakkı

Yeşil pasaportun resmî adı hususi damgalı pasaport. Pasaport Kanunu'na göre 1, 2 ve 3. derece kadrodaki devlet memurları, bu derecelerden emekli olanlar, il ve ilçe belediye başkanları, 15 yıl kıdemli avukatlar ve belirli ihracat hacmine ulaşan firmaların yetkilileri alabiliyor. Hak sahibinin eşi ve şartları taşıyan çocukları da yararlanıyor.

Halk arasında "yeşil pasaport" diye bilinen belgenin resmî adı hususi damgalı pasaport. Kimlerin bu pasaportu alabileceği 5682 sayılı Pasaport Kanunu'nun 14. maddesinde tek tek sayılıyor. Kısaca: 1, 2 ve 3. derece kadrodaki devlet memurları ve diğer kamu görevlileri, bu derecelerden emekli olanlar, il ve ilçe belediye başkanları, en az 15 yıl kıdemli avukatlar ve ihracatı belirli bir tutarın üzerinde olan firmaların yetkilileri yeşil pasaport alabiliyor. Hak sahibinin eşi ve kanundaki şartları taşıyan çocukları da aynı pasaportu kullanabiliyor.

Yeşil Pasaport Nedir?

Türkiye'de beş tür pasaport var: diplomatik (siyah), hususi damgalı (yeşil), hizmet damgalı (gri), umuma mahsus (bordo, herkesin aldığı) ve yabancılara mahsus pasaport. Yeşil pasaport, kamu görevlilerine ve kanunla sayılan bazı gruplara verilen bir ayrıcalık. Sahiplerine en çok sağladığı avantaj, birçok ülkeye vizesiz seyahat imkânı.

Yeşil pasaport bir görev belgesi değildir. Resmî görevle ya da kendi hesabına yapılan kısa süreli yurt dışı seyahatlerinde kullanılır; yurt dışında çalışma ya da uzun süre kalma hakkı vermez.

Yeşil Pasaport Kimlere Verilir?

Pasaport Kanunu'nun 14. maddesine göre hususi damgalı pasaport şu kişilere verilir:

• 1, 2 ve 3. derece memurlar: Birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda bulunan devlet memurları ve diğer kamu görevlileri. Bu kadrolar karşılık gösterilerek sözleşmeli çalıştırılanlar da kapsamda.
• Emekliler: Bu derecelerden emeklilik ya da çekilme nedeniyle görevden ayrılanlar da yeşil pasaport almaya devam eder.
• Belediye başkanları: İl ve ilçe belediye başkanları görevleri süresince yeşil pasaport alır. Birinci derece kadro ile emekliliğe hak kazanmış belediye başkanlarına görevden sonra da verilir.
• Vakıf üniversitelerindeki öğretim üyeleri: En az 15 yıl mesleki kıdemi olan öğretim üyeleri (2020'de eklendi).
• Avukatlar: Baro levhasına kayıtlı ve en az 15 yıl kıdemi bulunan avukatlar (2019'da eklendi). Haklarında kanunda sayılan bazı suçlardan ya da terör suçlarından soruşturma veya kovuşturma bulunmaması gerekiyor.
• İhracatçılar: Son üç yılda yıllık ortalama ihracatı Cumhurbaşkanınca belirlenen değerin üzerinde olan firmaların yetkilileri. Bu kişilere pasaport 4 yıl süreyle verilir. Kaçakçılık, dolandırıcılık, rüşvet gibi suçlardan mahkûmiyeti olanlar yararlanamaz.
• Kurul üyeleri: BDDK ve TMSF kurul üyeleri.

Kanunun ek 4. maddesine göre, 1-3. derece kadroyu almadan emekli olan ya da ayrılan memurlar ile subay ve astsubaylardan, hizmet süresi ve unvanı itibarıyla bugün bu kadroya denk gelenler de emsal alınarak yeşil pasaport alabiliyor.

Milletvekilleri, eski milletvekilleri ve eski bakanlar ise yeşil değil, diplomatik pasaport kullanıyor.

Eş ve Çocuklar Yeşil Pasaport Alabilir mi?

Evet. Hak sahibinin eşine aynı tür pasaport verilir. Hak sahibi vefat ettiyse, başkasıyla evlenmemiş dul eşi de yeşil pasaport alabilir. Çocuklar için kanundaki şartlar şöyle:

• Ergin olmayan (18 yaşından küçük) çocuklar
• Ergin olsa da anne babasının yanında yaşayan, evli olmayan, işi bulunmayan ve öğrenimi devam eden çocuklar, 25 yaşını doldurana kadar
• Bedensel, zihinsel ya da ruhsal engeli nedeniyle sürekli bakıma muhtaç olduğu sağlık kurulu raporuyla belgelenen, evli olmayan ve işi bulunmayan çocuklar, yaş sınırı olmaksızın

Anne ve babalar kapsamda değil.

Yeşil Pasaport Başvurusu Nasıl Yapılır?

1. Kurumdan yazı alın. Görevdeki kamu personeli, çalıştığı kurumun yetkili amirinden hususi pasaport talep yazısı (form) alır. Belgede kadro derecesi ve eş ile çocuk bilgileri yer alır.
2. Randevu alın. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri'nin randevu sistemi, e-Devlet ya da Alo 199 üzerinden nüfus müdürlüğüne randevu alınır.
3. Belgelerle başvurun. Kimlik kartı, kurum yazısı, biyometrik fotoğraf ve varsa eski pasaportla başvurulur; parmak izi ve imza alınır.

Emekliler ve görevden ayrılanlar, durumlarını gösteren belgelerle doğrudan başvurur. Avukatlar ve ihracatçılar için ayrı usul ve esaslar uygulanır. Hususi pasaporttan harç alınmaz; yalnız pasaport defteri bedeli ödenir.

Yeşil Pasaportla Vizesiz Gidilebilecek Ülkeler

Yeşil pasaportun en büyük avantajı vize muafiyeti. Schengen ülkelerinin büyük bölümü başta olmak üzere birçok ülke, Türk hususi pasaport sahiplerine kısa süreli seyahatte vize istemiyor. Schengen bölgesinde 180 gün içinde en fazla 90 gün kalma kuralı yeşil pasaport sahipleri için de geçerli. Nisan 2026'dan bu yana tüm Schengen sınırlarında uygulanan Giriş/Çıkış Sistemi'ne (EES) göre sınırda parmak izi ve yüz kaydı alınıyor.

Haziran 2026'da yeşil pasaportun vizesiz seyahat hakkının kaldırılacağı yönündeki iddialar gündeme geldi. Yetkililer, bu hakları kısıtlayan bir karar olmadığını açıkladı. ETIAS izninin yeşil pasaport sahiplerinden de isteneceği iddiası da asılsız çıktı. Sıradan pasaportla Schengen vizesi alma süreci için Schengen vizesi rehberimize, vizesiz ülkeler için Türklerin vizesiz gidebileceği ülkeler listemize bakabilirsiniz.

Yeşil Pasaport Hakkı Genişleyecek mi?

Mühendis, mimar, doktor ve eczacı gibi meslek gruplarına yeşil pasaport verilmesi için zaman zaman kanun teklifleri hazırlanıyor. Ancak 2026 itibarıyla bu teklifler yasalaşmadı. Mali müşavirler ya da gazeteciler için de kanunda bir düzenleme bulunmuyor. Yeni bir meslek grubunun kapsama girmesi için Pasaport Kanunu'nda değişiklik yapılması gerekiyor.

Sık Sorulan Sorular

Yeşil pasaportun geçerlilik süresi ne kadar?
Kanuna göre süre altı aydan az olmamak üzere İçişleri Bakanlığınca belirlenir ve hak sahibinin durumuna göre değişir. İhracatçılara verilen pasaport 4 yıl geçerlidir.

Öğretmenler yeşil pasaport alabilir mi?
Öğretmen, polis ya da hemşire olmak tek başına yeterli değil. Belirleyici olan kadro derecesi: 1, 2 veya 3. derece kadroya yükselen ya da bu derecelerden emekli olan kamu görevlileri başvurabilir.

Yeşil pasaport sahibi görevden ayrılırsa ne olur?
Emeklilik ya da çekilme nedeniyle ayrılanlar hakkını korur. Görev süresiyle sınırlı hak sahiplerinde (örneğin emekliliğe hak kazanmamış belediye başkanları) görev bitince hak da sona erer.