2026 Booker Ödülü 81 yaşındaki bilimkurgu yazarı M. John Harrison'ın

İngiliz yazar M. John Harrison, Kent kıyısında geçen distopik romanı The End of Everything ile 50 bin sterlinlik 2026 Booker Ödülü'nü kazandı. 81 yaşındaki Harrison ödülün en yaşlı sahibi ve Booker Vakfı'na göre doğrudan bilimkurgu dünyasından gelen ilk kazananı oldu.

İngiliz yazar M. John Harrison, 13. romanı The End of Everything (Her Şeyin Sonu) ile 2026 Booker Ödülü'nü kazandı. Kazanan, 9 Kasım pazartesi akşamı Londra'daki Old Billingsgate'te yapılan törende açıklandı. 81 yaşındaki Harrison, ödülün 1969'dan bu yana süren tarihindeki en yaşlı kazanan oldu. Booker Vakfı'na göre Harrison aynı zamanda doğrudan bilimkurgu dünyasından gelen ilk Booker sahibi.

İngilizce yazılmış ve İngiltere ya da İrlanda'da yayımlanmış romanlara verilen ödül 50 bin sterlin değerinde; AP'nin hesabıyla bu yaklaşık 67 bin dolar ediyor. PA ajansının aktardığına göre jüri, 1 Ekim 2025 ile 30 Eylül 2026 arasında yayımlanan 163 başvuruyu inceledi; önce 13 kitaplık uzun listeyi, ardından altı kitaplık kısa listeyi belirledi. Kupayı Harrison'a geçen yılın kazananı David Szalay verdi.

Kent kıyısında bir istila: The End of Everything neyi anlatıyor?

Roman, yakın gelecekte İngiltere'nin güneydoğusundaki Kent sahilinde geçiyor. ABC'nin özetine göre esrarengiz bir istilanın toplumu çökertmesinin üzerinden onlarca yıl geçmiştir. Kıyıda işe yarar eşya arayan Phillip bir gün sahilde bir bohça bulur ve onu hafızası zayıflamaya başlamış ressam halası Marnie'ye götürür. Bohçanın, kitapta "iGhetti" diye anılan, biçim değiştiren istilacıların geride bıraktığı biyolojik bir aygıt olduğu anlaşılır. Marnie bu nesneye güvenmez; nesne ise onlar konuştukça büyüyor gibidir.

198 sayfalık kitap, PA'ya göre kısa listedeki en ince roman. İngiltere'de Serpent's Tail tarafından yayımlanan eser, yayınevine beş adaylıktan sonra ilk Booker zaferini getirdi. ABC'ye göre Harrison kitabı kısmen 2008 küresel mali krizine bir yanıt olarak yazdı. NPR'ın aktardığına göre yazar, romanın çıkış sorusunu "Dünyaya dair tüm beklentilerimiz ve açıklamalarımız süregiden bir felakete dönüşürse ne olur?" diye özetledi.

Mary Beard başkanlığındaki jüri neden oy birliğiyle Harrison'ı seçti?

Jürinin başında İngiliz tarihçi ve antik çağ uzmanı Mary Beard vardı. Panelde şair Raymond Antrobus, Pulp grubunun solisti Jarvis Cocker, editör ve eleştirmen Rebecca Liu ile yazar Patricia Lockwood yer aldı. AP'ye göre jüri dört-beş saat süren toplantının ardından kararı oy birliğiyle verdi.

Beard, AP'nin aktardığı açıklamasında romanı "geleceğin merceğinden görülen bugünün siyaseti" diye tanımladı ve kitabın, başına gelen felaketi tam olarak anlamayan bir toplumu anlattığını söyledi. Beard'a göre yazarın asıl mesajı, felaket geldiğinde insanların ne olup bittiğini bilemeyeceği. Jüri başkanı ödülün "bir ömür boyu başarı ödülü olmadığını", kitabın bu ödülü kendisi hak ettiğini de vurguladı. NPR'a göre Beard romanı, okuru alt üst eden ve konusuna rağmen şaşırtıcı bir iyimserlik bırakan bir kitap olarak niteledi.

Booker Vakfı İcra Direktörü Gaby Wood ise PA'ya göre Harrison'ı "türlerin kalıplarına sığmayan, fikirleri ciddiye alan, gerçekten özgün bir düşünür" olarak tanımladı ve sonucu "tarihi bir zafer" diye nitelendirdi. Wood, AP'ye göre vakfın tanıtım metinlerinden "edebi kurmaca" ifadesini çıkardıklarını, çünkü "her kurmacanın edebi" olduğunu söyledi.

Atwood'un 79 yaşındaki rekoru iki yaş farkla geçildi

Harrison'dan önce en yaşlı kazanan, 2019'da The Testaments ile ödülü Bernardine Evaristo'yla paylaşan Kanadalı yazar Margaret Atwood'du; Atwood o sırada 79 yaşındaydı. Listede onları 1980'de 69 yaşında kazanan William Golding ve 2010'da 68 yaşında kazanan Howard Jacobson izliyor.

Tören sonrası basın toplantısında konuşan Harrison, AP'ye göre türlerin çit, kutu ve güvercin yuvası gibi kullanılmasının devrinin kapandığını söyledi; romanı için de "Kasvetli bir dünya ve kasvetli kalmaya devam edecek. Bir de tuhaf" dedi. BBC Radio 4'ün Front Row programına konuşan yazar, iyi yazılmış bir bilimkurgu eserinin neden edebi kurmaca sayılmaması gerektiğini sordu. ABC'nin aktardığına göre ise kendini "sonunda gerçek bir yazar gibi, tamamen özgüvensiz" hissettiğini esprili bir dille anlattı. AP'ye göre Harrison ödül parasını büyük ihtimalle evinin tamirine harcayacak.

New Worlds'ten Viriconium'a: Harrison'ın altmış yıllık yolu

Michael John Harrison 26 Temmuz 1945'te İngiltere'nin Rugby kentinde doğdu. İlk öyküsü 1966'da yayımlandı. 1968-1975 arasında İngiliz bilimkurgusunun "Yeni Dalga" akımına yön veren New Worlds dergisinin edebiyat editörlüğünü yaptı. 1971'de ilk romanı The Committed Men ve uzak gelecekte geçen Viriconium dizisinin ilk kitabı The Pastel City yayımlandı; dizi 1980'lerin ortasına kadar sürdü.

• Climbers (1989): Kaya tırmanıcılarını anlatan roman, dağcılık edebiyatı ödülü Boardman Tasker'ı kazandı.
• Light (2002), Nova Swing (2006) ve Empty Space (2012): "Kefahuchi Tract" üçlemesi. Nova Swing İngiltere'de Arthur C. Clarke, ABD'de Philip K. Dick ödüllerini aldı.
• The Sunken Land Begins to Rise Again (2020): Biçim açısından yenilikçi romanlara verilen Goldsmiths Ödülü'nü kazandı.
• Wish I Was Here (2023): Yazarın "anti-anı" olarak tanımlanan otobiyografik kitabı.

Harrison daha önce hiç Booker kısa listesine girmemişti; ancak ABC ve PA'ya göre 2022'de ödülün jürisinde yer almıştı. Bu yazının hazırlandığı 11 Kasım itibarıyla Harrison'ın kitaplarına ait bir Türkçe baskı ya da yeni romanın Türkçe haklarını aldığını açıklayan bir yayınevi bulunamadı.

Kısa listede Marlon James, Elizabeth Strout ve Douglas Stuart da vardı

Harrison'ın yarıştığı altı kitaplık kısa liste 22 Eylül'de açıklanmıştı. AP'ye göre bahis şirketleri en çok Douglas Stuart ile Marlon James'e şans tanıyordu; ikisi de ödülü daha önce kazanmıştı.

Kitap	Yazar	Not
The End of Everything	M. John Harrison (İngiltere)	Kazanan
The Disappearers	Marlon James (Jamaika)	2015 Booker sahibi
Black Bag	Luke Kennard (İngiltere)	İlk kez kısa listede
May We Feed the King	Rebecca Perry (İngiltere)	İlk kez kısa listede
The Things We Never Say	Elizabeth Strout (ABD)	Pulitzer ödüllü
John of John	Douglas Stuart (İskoçya/ABD)	2020 Booker sahibi

Booker, 1969'dan bu yana Salman Rushdie, Kazuo Ishiguro, Hilary Mantel ve Arundhati Roy gibi yazarlara verildi. AP'ye göre ödülü ilk kez bir bilimkurgu eseri kazandı.

Kaynaklar: AP, NPR, ABC, PA, BBC Radio 4, Booker Vakfı, Guinness Dünya Rekorları