Kasım Ayında Hangi Sebze ve Meyveler Yenir? Mevsiminde Beslenme Rehberi

Kasımda ıspanak, pırasa, karnabahar, brokoli, lahana, kereviz, havuç, pancar, turp ve balkabağı; meyvelerde ise mandalina, portakal, nar, ayva, elma, armut, trabzon hurması ve kivi mevsiminde. Bu ürünler kasımda hem daha taze hem de daha uygun fiyatlı bulunuyor.

Kasım ayında pazarda en taze bulacağınız sebzeler ıspanak, pırasa, karnabahar, brokoli, lahana, kereviz, havuç, kırmızı pancar, turp ve balkabağı; meyveler ise mandalina, portakal, greyfurt, nar, ayva, elma, armut, trabzon hurması ve kivi. Bu ürünlerin hasadı sonbaharda yoğunlaşıyor, bu yüzden kasımda hem bol hem de görece uygun fiyatlı oluyorlar. Tarım ve Orman Bakanlığı il müdürlüklerinin kasım tarım takvimleri de bu dönemde kışlık sebzelerin (ıspanak, lahana, karnabahar, kereviz, turp, marul) hasat ve bakımının sürdüğünü gösteriyor.

Mevsiminde Beslenmek Neden Önemli?

Mevsiminde yetişen ürün tarlada ya da dalda olgunlaşarak hasat edilir, uzun süre depoda ya da yolda beklemez. Bunun birkaç pratik karşılığı var:

• Tat ve tazelik: Olgunluğunda toplanan sebze ve meyvenin tadı ve dokusu daha iyidir.
• Fiyat: Arz bol olduğu için mevsim ürünleri genellikle seradaki ya da ithal karşılıklarından daha uygun fiyatlıdır.
• Çeşitlilik: Her mevsimin ürününe yönelmek, yıl boyunca sofraya farklı renkte ve farklı içerikte sebze-meyve girmesini kolaylaştırır.
• Daha kısa tedarik zinciri: Yerel ve mevsiminde ürün, uzun mesafe taşıma ve uzun süreli soğuk depolama ihtiyacını azaltır.

Dünya Sağlık Örgütü, yetişkinlerin günde en az 400 gram (yaklaşık 5 porsiyon) sebze ve meyve tüketmesini öneriyor. Kasımın bol ürün çeşidi bu hedefe ulaşmayı kolaylaştırıyor.

Kasım Ayı Sebzeleri

Aşağıdaki tabloda kasımda pazarda bulunan başlıca sebzeleri, öne çıkan besin öğelerini ve saklama ipuçlarını bulabilirsiniz. Besin öğesi sütunu genel bilgi niteliğindedir; hiçbir sebze tek başına bir hastalığı önlemez ya da tedavi etmez.

Sebze	Öne çıkan besin öğeleri	Seçme ve saklama
Ispanak	Folat, K vitamini, A vitamini öncüsü (beta karoten), lif	Koyu yeşil, diri yapraklı olanı seçin. Yıkamadan, kâğıt havluya sarıp buzdolabında 2-3 gün saklayın.
Pırasa	K vitamini, lif, folat	Beyaz kısmı uzun ve sert, yaprakları solmamış olanı alın. Buzdolabının sebzeliğinde bir hafta kadar dayanır.
Karnabahar	C vitamini, lif, K vitamini	Çiçekleri sıkı, lekesiz ve krem beyazı olanı seçin. Streç filme sarıp sebzelikte saklayın.
Brokoli	C vitamini, K vitamini, folat, lif	Koyu yeşil, sarılaşmamış ve sıkı başlı olanı seçin. Çabuk sarardığı için birkaç gün içinde tüketin.
Lahana (beyaz ve kırmızı)	C vitamini, K vitamini, lif	Eline göre ağır, yaprakları sıkı olanı seçin. Bütün hâlde buzdolabında uzun süre dayanır.
Kereviz (kök)	Lif, K vitamini, potasyum	Sert, çatlaksız ve boyuna göre ağır olanı alın. Yapraklarını ayırıp kökü sebzelikte saklayın.
Havuç	A vitamini öncüsü (beta karoten), lif	Düz, sert ve parlak turuncu olanları seçin. Yeşil sapları varsa kesip buzdolabında saklayın.
Kırmızı pancar	Folat, lif, potasyum	Kabuğu düzgün, orta boy ve sert olanları tercih edin. Yapraklarını ayırıp serin yerde ya da buzdolabında saklayın.
Turp	C vitamini, lif	Sert, çatlaksız ve yaprakları canlı olanı seçin. Yapraklarını ayırırsanız daha uzun süre diri kalır.
Balkabağı	A vitamini öncüsü (beta karoten), lif	Kabuğu sert, sapı kurumuş olanı alın. Bütün kabak serin ve kuru yerde haftalarca saklanabilir; kesilen parçayı buzdolabında tutun.

Kasımda pazarda roka, maydanoz, dereotu, marul ve tere gibi yeşillikler de bol bulunuyor. Yaz sebzeleri olan domates, biber, patlıcan ve kabak ise bu dönemde ağırlıklı olarak seradan geliyor.

Kasım Ayı Meyveleri

Meyve	Öne çıkan besin öğeleri	Seçme ve saklama
Mandalina	C vitamini, lif	Eline göre ağır, kabuğu parlak ve yumuşamamış olanı seçin. Serin yerde ya da buzdolabında saklayın.
Portakal	C vitamini, folat, lif	Sert ve ağır olanlar daha sulu olur. Oda sıcaklığında birkaç gün, buzdolabında daha uzun dayanır.
Greyfurt	C vitamini, lif	Ağır, kabuğu ince ve parlak olanı seçin. Bazı ilaçlarla etkileşebildiği için düzenli ilaç kullananlar doktoruna danışmalı.
Nar	C vitamini, K vitamini, lif, polifenoller	Kabuğu çatlaksız, ağır ve koyu renkli olanı alın. Bütün nar serin yerde haftalarca saklanabilir.
Ayva	Lif (özellikle pektin), C vitamini	Sarı renkli, kokulu ve lekesiz olanı seçin. Serin yerde saklayın, diğer meyvelerden ayrı tutun.
Elma	Lif (pektin), C vitamini	Sert, çürüksüz olanları seçin. Buzdolabında uzun süre dayanır; etilen saldığı için başka meyvelerin olgunlaşmasını hızlandırabilir.
Armut	Lif, C vitamini	Biraz sert alıp oda sıcaklığında olgunlaştırabilirsiniz. Sap çevresi hafif yumuşadığında yemeye hazırdır.
Trabzon hurması (Cennet elması)	A vitamini öncüsü (beta karoten), lif, C vitamini	Kabuğu parlak ve lekesiz olanı seçin. Buruk türler tam yumuşayınca yenir; oda sıcaklığında olgunlaşır.
Kivi	C vitamini, K vitamini, lif	Hafif bastırınca az yumuşak olanı seçin. Sert kiviler oda sıcaklığında olgunlaşır, sonra buzdolabına alınır.

Kuşburnu, alıç ve muşmula gibi daha az bilinen sonbahar meyveleri de bu dönemde bazı pazarlarda bulunabiliyor. Kasım ayında hangi balıkların mevsiminde olduğunu merak ediyorsanız hangi ayda hangi balık yenir yazımıza bakabilirsiniz.

Pazardan Alırken Nelere Dikkat Etmeli?

• Görünüş ve koku: Ezik, çürük, küflenmiş ya da yaprakları sararmış ürünü almayın. Doğal kokusu olmayan, aşırı parlak görünen ürüne şüpheyle yaklaşın.
• İhtiyaç kadar alın: Yapraklı sebzeler çabuk bozulur; haftalık değil, birkaç günlük alın.
• Yıkamayı tüketmeden önce yapın: Sebze ve meyveyi saklamadan önce değil, yemeden ya da pişirmeden hemen önce bol suyla yıkayın. Nemli saklanan ürün daha çabuk bozulur.
• Meyveleri ayırın: Elma, armut ve ayva gibi etilen salan meyveleri yapraklı sebzelerden ayrı tutun.
• Dondurma: Ispanak, brokoli ve karnabahar haşlanıp dondurularak saklanabilir; ancak her ürün dondurmaya uygun değildir. Ayrıntılar için dondurulmaması gereken meyve ve sebzeler yazımıza göz atın.

Kimler Dikkatli Olmalı?

Mevsim sebze ve meyveleri dengeli beslenmenin parçasıdır, ancak bazı durumlarda kişisel değerlendirme gerekir. Kan sulandırıcı (örneğin varfarin) kullananlar ıspanak, brokoli, lahana gibi K vitamini yönünden zengin yeşil sebzelerin miktarını ani değiştirmemeli; greyfurt bazı ilaçlarla etkileşebiliyor. Böbrek hastalığı olanlar potasyumdan zengin ürünlerde, diyabeti olanlar da meyve miktarında hekimlerinin önerilerine uymalı.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye yerine geçmez. Kronik bir hastalığınız varsa ya da düzenli ilaç kullanıyorsanız beslenme düzeninizi doktorunuza ya da diyetisyeninize danışarak belirleyin.

Sık Sorulan Sorular

Kasımda hangi sebzeler yenir?
Kasımda ıspanak, pırasa, karnabahar, brokoli, beyaz ve kırmızı lahana, kereviz, havuç, kırmızı pancar, turp ve balkabağı mevsiminde. Roka, maydanoz, dereotu ve marul gibi yeşillikler de bol bulunuyor.

Kasım ayının meyveleri nelerdir?
Mandalina, portakal, greyfurt, nar, ayva, elma, armut, trabzon hurması ve kivi kasımın başlıca meyveleri. Narenciye hasadı bu dönemde hız kazanıyor.

Mevsim dışı sebze ve meyve yemek zararlı mı?
Sera ya da depo ürünü tüketmek tek başına zararlı değil. Ancak mevsiminde ürün genellikle daha taze, daha lezzetli ve daha uygun fiyatlı oluyor.

Kasım sebzeleri buzdolabında ne kadar dayanır?
Ispanak ve brokoli gibi hassas sebzeler 2-4 gün, pırasa ve havuç yaklaşık bir hafta, lahana ve kereviz kökü daha uzun süre dayanır. Bütün balkabağı ve nar ise serin ve kuru bir yerde haftalarca saklanabilir.