Rusya-Ukrayna Barış Görüşmeleri Abu Dabi'de Başlıyor

Rusya, Ukrayna ve ABD heyetleri şubattan bu yana ilk kez Birleşik Arap Emirlikleri'nin başkenti Abu Dabi'de bir araya geliyor. 10-11 Kasım'daki iki günlük görüşmelerin ana gündemi tarafların güvenlik garantileri; ateşkes koşullarının ise bu turda masada olmayacağı bildiriliyor.

ABD'nin arabuluculuğundaki üçlü barış görüşmeleri yaklaşık dokuz aylık aranın ardından yeniden başlıyor. Rus, Ukraynalı ve Amerikalı müzakereciler 10-11 Kasım'da Abu Dabi'de masaya oturacak. Görüşmeler şubat ayında, Washington'ın dikkatinin İran'la savaşa kaymasıyla askıya alınmıştı.

Masada kimler var?

• ABD: Özel temsilciler Steve Witkoff ve Jared Kushner.
• Ukrayna: Heyete Dış İstihbarat Servisi Başkanı Rustem Umerov başkanlık ediyor. Cumhurbaşkanlığı Ofisi Başkanı Kirilo Budanov, yardımcısı Serhiy Kislitsya ve iktidar partisinin meclis grup başkanı Davyd Arakhamia da heyette.
• Rusya: Kremlin danışmanı Vladimir Medinski ile Dışişleri Bakan Yardımcıları Sergey Ryabkov ve Mihail Galuzin. Rus devlet ajansı TASS'a göre askeri istihbarat şefi İgor Kostyukov da Abu Dabi'ye gidiyor.

Gündemde ne var?

Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, görüşmelerin tarafların güvenlik garantilerine odaklanacağını söyledi. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, ülkesi için istenen güvencenin NATO'nun ortak savunma maddesi olan 5. maddeye benzer nitelikte olmasını istiyor. Moskova ise kendi güvenlik garantilerinin de olası bir anlaşmaya girmesini talep ediyor.

New York Times'ın haberine göre ateşkes koşulları bu turda konuşulmayacak. Masada savaş sonrası güvenlik düzenlemeleri, gerilimin azaltılması ve insani adımların yer alması bekleniyor.

Avrupa masanın kenarında

Kiev, Avrupalı müttefiklerin de görüşmelere katılmasını istiyor; Moskova buna karşı çıkıyor. Bu nedenle AB Komisyonu ve Konseyi'nden ortak bir heyet, Fransa, Almanya, İngiltere ve İtalya'nın ulusal güvenlik danışmanları ile bir NATO temsilcisi, Abu Dabi'de Ukrayna heyetiyle ayrı koordinasyon toplantıları yapacak. ABD heyeti de üçlü görüşmeler öncesinde Avrupalı temsilcilerle bir araya geliyor.

AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Karadeniz'de seyrüsefer serbestisinin yeniden sağlanması çağrısında bulundu ve Zelenski'nin gıda ve enerji altyapısını kapsayan ateşkes önerisine destek verdi.

Kushner'in sosyal medyada paylaştığı, savaş sonrası Avrupa güvenlik mimarisine ilişkin ilkeler ise müttefiklerden tepki aldı. Zelenski bu çerçeveyi "tehlikeli" olarak nitelendirdi. AB Komisyonu Sözcüsü Paula Pinho da "Her türlü Avrupa güvenlik çerçevesine Avrupa Birliği karar verir" dedi.

Beklentiler düşük

Abu Dabi görüşmeleri, üçlü formatta yapılan dördüncü tur olacak. Yıl başında yapılan turlar somut bir ilerleme sağlamamıştı. Atlantic Council'den John Herbst, beklentilerin "çok mütevazı" tutulması gerektiğini söylüyor. Kushner ise ilerleme sağlanması hâlinde bu görüşmelerin çok taraflı müzakerelerin "koşullarını oluşturacağını" belirtti.

Neden önemli?

Barış sürecinin dokuz ay sonra yeniden canlanması, savaşın diplomatik yoldan sona erme ihtimalinin hâlâ masada olduğunu gösteriyor. Güvenlik garantileri, olası bir anlaşmanın kalıcı olup olmayacağını belirleyecek en kritik başlık: Ukrayna yeni bir saldırıya karşı güvence isterken Rusya da kendi güvenlik kaygılarının karşılanmasını şart koşuyor. Avrupa'nın ana masada yer alamaması ise kıtanın güvenliğini doğrudan ilgilendiren bir sürecin Avrupa'nın dışında şekillenmesi tartışmasını beraberinde getiriyor.