Kongo'daki Ebola Salgını Ülke Tarihinin En Büyüğü Oldu

Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde mayıs ayında başlayan Bundibugyo türü Ebola salgınında doğrulanmış vaka sayısı 10 bini, can kaybı 5 bini aştı. Dünya Sağlık Örgütü'ne göre bu, ülkede bugüne kadar kaydedilen en büyük Ebola salgını.

Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) 6 Kasım'da yayımladığı verilere göre, 3 Kasım itibarıyla Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde 10.668 doğrulanmış vaka ve 5.198 ölüm kaydedildi. Bu, hastalığa yakalananların yaklaşık yarısının hayatını kaybettiği anlamına geliyor; 2.881 kişi ise iyileşti. DSÖ, virüs türünden bağımsız olarak bunun Kongo'da şimdiye kadar görülen en büyük Ebola salgını olduğunu belirtiyor.

Salgın nerede yoğunlaşıyor?

Salgın 8 ildeki 67 sağlık bölgesine yayıldı, bunların 51'inde bulaş sürüyor. Vakaların büyük bölümü ülkenin doğusundaki Ituri (7.485 vaka, 3.532 ölüm) ve Kuzey Kivu (2.593 vaka, 1.422 ölüm) illerinde. Son haftalarda en çok vaka Beni, Bunia ve Mandima bölgelerinden bildirildi. Son 21 günde 1.463 yeni vaka doğrulandı. Temaslıların günlük takip oranı yüzde 86'da kalıyor; hedef yüzde 95.

Sınırları da aştı

DSÖ salgını 17 Mayıs'ta "uluslararası endişe kaynağı halk sağlığı acil durumu" ilan etmişti. Kenya'da 9 vaka ve 2 ölüm görüldü, ancak 19 Ekim'den bu yana yeni vaka yok. Nijerya 20 Ekim'de başkent Abuja'da yurt dışı kaynaklı bir vaka doğruladı; hasta tedavi için İsviçre'ye nakledildi. Uganda ve Fransa'daki vakalar ağustostan beri kontrol altında. İngiltere de bir hastayı tedavi için ülkesine kabul etti.

DSÖ'nün son risk değerlendirmesine göre risk Kongo'da "çok yüksek", komşu ülkelerde "yüksek", küresel düzeyde ise "düşük". Örgüt, etkilenen ülkelere seyahat ve ticaret kısıtlaması uygulanmamasını tavsiye ediyor.

Onaylı aşı ve ilaç yok

Salgına neden olan Bundibugyo virüsüne karşı onaylanmış bir aşı ya da özel bir tedavi bulunmuyor. Mevcut Ebola aşısı, farklı bir tür olan Zaire virüsüne karşı geliştirilmişti. Aday aşıların denendiği Tumaini adlı Faz 2/3 çalışması 23 Ekim'de Bunia'da başladı. DSÖ uzman grupları, Oxford Üniversitesi ile Serum Institute of India'nın geliştirdiği ChAdOx1 ve Moderna'nın mRNA-1469 adlı iki adayın da denemeye eklenmesini önerdi.

Hastalık nasıl bulaşıyor?

Doğal kaynağının meyve yarasaları olduğu düşünülen virüs, hayvanlardan insanlara, ardından insandan insana kan, vücut sıvıları ve bunlarla kirlenmiş yüzeyler yoluyla geçiyor. Kuluçka süresi 2 ila 21 gün; kişiler belirti göstermeye başlamadan bulaştırıcı değil. Ateş, halsizlik, kas ve baş ağrısı gibi ilk belirtiler sıtmayla karıştırılabiliyor. Enfeksiyon kontrolünün zayıf olduğu sağlık tesislerinde ve güvenli olmayan cenaze uygulamalarında bulaş hızlanıyor.

Neden önemli?

Ölüm oranının yüzde 50'ye yaklaştığı ve onaylı aşının bulunmadığı salgın, nüfus hareketliliğinin yüksek olduğu ve silahlı çatışmaların sürdüğü doğu Kongo'da kontrol altına alınmakta zorlanıyor; DSÖ müdahalede finansman açıkları olduğuna da dikkat çekiyor. Ülke aynı anda son on yılların en kötü kolera salgınıyla mücadele ediyor: Bu yıl 60 binden fazla kolera vakası ve 1.800 ölüm bildirildi. Aşı denemelerinden çıkacak sonuçlar, yalnızca bu salgının değil gelecekteki Bundibugyo salgınlarının da seyrini belirleyecek.