ABD'de ekim enflasyonu beklentiyi aştı, gözler Fed'in aralık kararında

ABD'de tüketici fiyatları ekimde aylık yüzde 0,4, çekirdek fiyatlar yüzde 0,3 artarak beklentileri aştı; 2025'teki hükümet kapanması nedeniyle yıllık oran açıklanmadı. Veri sonrası piyasalar Fed'in 9 Aralık'ta faiz artırmasını neredeyse kesin görürken dolar güçlendi, tahvil faizleri yükseldi.

ABD'de tüketici fiyatları ekimde aylık bazda yüzde 0,4 arttı ve ekonomistlerin yüzde 0,3'lük beklentisini aştı. Gıda ve enerji hariç tutulan çekirdek enflasyon da yüzde 0,2 tahmine karşılık yüzde 0,3 yükseldi. ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu'nun (BLS) 10 Kasım'da TSİ 16.30'da yayımladığı veri, piyasalarda Fed'in 9 Aralık'ta faiz artıracağı beklentisini neredeyse kesinleştirdi; 10 yıllık ABD tahvil faizi gün içinde kısa süreliğine yüzde 5'in üzerine çıktı.

Ekimde gıda, kira ve elektrik fiyatları birlikte yükseldi

BLS bültenine göre aylık artışın üçte birinden fazlası konut kalemlerinden geldi: kira ve barınma endeksi yüzde 0,3 yükseldi. Eylülde yatay seyreden gıda fiyatları ekimde yüzde 0,5 arttı. Fox Business, bunun nisandan bu yana gıdadaki en büyük aylık artış olduğunu yazdı.

Enerji endeksi eylüldeki yüzde 5,2'lik sıçramanın ardından ekimde yüzde 0,7 arttı. Bültende elektriğin yüzde 0,9 yükseldiği, doğal gazın yüzde 0,8 gerilediği görülüyor. Benzin endeksi mevsimsellikten arındırılmış hesapla yüzde 1 artmış görünse de arındırılmamış veride yüzde 0,7 düştü. Yani pompa fiyatları gerilemeye başladı, ancak düşüş bu mevsimde olağan sayılan düşüşten küçük kaldı. CBS News'ün aktardığı ABD otomobil kulübü AAA verisine göre benzinin galon başına ülke ortalaması salı günü yaklaşık dört ay sonra ilk kez 4 doların altına indi.

Yıllık enflasyon bu kez neden açıklanmadı?

ABD'de normalde manşete taşınan rakam yıllık enflasyondur. Ancak 2025 sonbaharındaki hükümet kapanması (federal bütçenin onaylanmaması nedeniyle kamu hizmetlerinin durması) sırasında BLS, Ekim 2025 fiyatlarını toplayamadı. Bültende de karşılaştırılacak bir önceki yıl verisi olmadığı için ekim ayına ait 12 aylık değişimin yayımlanamadığı belirtiliyor. Bu nedenle resmi bir yıllık oran yok. Navy Federal Credit Union baş ekonomisti Heather Long, Fox Business'a yaptığı değerlendirmede örtük yıllık oranın yüzde 4 civarında olduğunu tahmin etti; bu resmi bir veri değil, bir ekonomistin hesabı.

Karşılaştırma için: CNBC ve Al Jazeera'nın aktardığı son resmi verilere göre yıllık enflasyon ağustosta yüzde 3,4, eylülde yüzde 3,7 düzeyindeydi; çekirdek enflasyon eylülde yıllık yüzde 2,6'ydı. Fed'in hedefi yüzde 2; CNBC'ye göre enflasyon yaklaşık beş buçuk yıldır bu hedefin üzerinde.

İran savaşıyla gelen enerji şoku diğer fiyatlara yayılıyor

Bu yıl ABD enflasyonunu en çok enerji fiyatları sürükledi. Al Jazeera'nın eylül ortasında aktardığına göre ABD ve İsrail'in İran'la savaşı yakıt fiyatlarını yukarı itmiş, Brent petrolün varili 109 dolar civarına çıkmıştı. Grafikte de görüldüğü gibi enerji fiyatlarının yaz başında gerilediği haziranda genel TÜFE eksiye döndü, savaş yeniden şiddetlenince ağustos ve eylülde tekrar hızlandı.

Ekimdeki tabloyu farklı kılan, artışın enerjiyle sınırlı kalmaması. EY-Parthenon baş ekonomisti Gregory Daco, Fox Business'a göre ekimdeki fiyat baskısının gıda, mal ve hizmetlere yayıldığını söyledi. CBS News'e göre Vanguard, enerjideki maliyet artışının çekirdek fiyatlara beklenenden uzun süre yansıdığı gerekçesiyle 2026 sonu çekirdek enflasyon tahminini yüzde 3,2'ye yükseltti. CNBC ise Fed yetkililerinin İran savaşı ve gümrük tarifelerinin etkilerinin ekonomiye yerleşmeye başladığını düşündüğünü, yapay zekâ veri merkezlerine yapılan yatırımların da elektrik talebini artırdığını aktardı.

Petrol tarafında ise son günlerde geri çekilme var. CNBC'ye göre Brent, Başkan Donald Trump'ın İran'la savaşın "oldukça yakında" bitebileceğini söylemesinin ardından 10 Kasım'da yüzde 1,17 düşüşle varil başına 91,49 dolardan kapandı.

Piyasalar 9 Aralık için çeyrek puanlık artışı fiyatlıyor

Fed, Başkan Kevin Warsh yönetiminde 16 Eylül'de politika faizini 25 baz puan artırarak yüzde 3,75-4,00 aralığına çekmişti; Al Jazeera'ya göre bu, üç yılı aşkın sürenin ilk artışıydı. Ekim toplantısında faiz sabit tutuldu, ancak iki üye artış yönünde oy kullandı. Bir sonraki karar 8-9 Aralık toplantısında açıklanacak.

Vadeli işlem fiyatlarından faiz olasılığı hesaplayan CME FedWatch aracının verileri, kaynağa ve ölçüm saatine göre küçük farklar gösteriyor:

Kaynak	25 baz puan artış	50 baz puan artış
CBS News	%85	%15
CoinDesk (TSİ 17.42 itibarıyla)	yaklaşık %85	%15
Fox Business	%87,3	%12,7
CNBC	artış tamamen fiyatlanmış	%13,6

Kaynakların ortak noktası, veriden önce sıfıra yakın görülen 50 baz puanlık artış ihtimalinin yüzde 12-15 bandına çıkması ve faizin sabit kalması ihtimalinin neredeyse ortadan kalkması. Çeyrek puanlık artış, aralığı yüzde 4,00-4,25'e taşıyacak. Bunda Fed Guvernörü Christopher Waller'ın aynı gün Londra'daki bir konferansta, çekirdek enflasyon yüzde 0,3 civarında gelirse aralıkta 50 baz puanlık artışın değerlendirilmesi gerektiğini söylemesi de etkili oldu. CBS News'e göre Waller, yalnızca 25 baz puan artırmanın Fed'in güvenilirliğini riske atacağını savundu. Dallas Fed Başkanı Lorie Logan ise CNBC'ye göre iki çeyrek puanlık artışa daha ihtiyaç gördüğünü belirtti.

Güçlenen dolar ve yükselen tahvil faizleri dünya piyasalarına nasıl yansıdı?

ABD'de faiz artışı beklentisi, dünya genelinde fonların yönünü etkileyen en önemli değişkenlerden biri. Doların getirisi arttıkça yatırımcılar ABD varlıklarına yönelir, dolar değer kazanır ve diğer ülkelerin borçlanma maliyeti yükselir. 10 Kasım'daki tepki bu mekanizmayı yansıttı:

• Tahvil: CNBC'ye göre 10 yıllık ABD tahvil faizi gün içinde yüzde 5'in üzerine çıktıktan sonra yüzde 4,99'a geriledi; Fed beklentilerine en duyarlı 2 yıllık faiz 18 baz puandan fazla artarak yüzde 4,74'e yükseldi.
• Döviz: Reuters'a göre dolar endeksi salı günü yüzde 0,5, çarşamba yüzde 0,2 daha değer kazanarak 102,4'e çıktı; Japon yeni dolar karşısında yedi haftanın en düşüğüne, yaklaşık 160'a geriledi.
• Hisse ve emtia: CoinDesk'e göre teknoloji ağırlıklı Nasdaq gün ortasında yaklaşık yüzde 1,1 düştü; faiz getirmeyen altın yüzde 1'den fazla değer kaybederek onsu 4.100 doların altına indi, Bitcoin 73 bin doların altını gördü.

Gelişmekte olan ülkeler açısından görüşler farklı. Kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings, 1 Kasım'daki değerlendirmesinde daha şahin bir Fed'in ve gelişmiş ülke tahvil faizlerindeki artışın bu ülkelerde borçlanma maliyetini yükseltebileceği, sermaye çıkışına yol açabileceği ve döviz cinsinden borcu yüksek ülkeleri daha çok zorlayabileceği uyarısında bulundu. Fitch aynı değerlendirmede, gelişmekte olan ülke kredi notlarının üçüncü çeyrekte dayanıklı kaldığını da kaydetti. Reuters köşe yazarı Jamie McGeever ise ekim sonundaki analizinde, yüksek politika faizlerinin bu ülkelerin para birimlerine tampon sağladığını ve şimdilik ciddi bir baskı görülmediğini, ancak dolar borcu yüksek ekonomilerin Fed'den her zaman daha fazla etkilendiğini yazdı.

Fed'in aralık kararından önce izlenecek bir veri daha var: Fed'in tercih ettiği enflasyon göstergesi olan kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksinin kasım sonunda açıklanması bekleniyor. CNBC'ye göre Logan, bu verinin de yukarı yönlü risk taşıdığını söyledi.

Kaynaklar: ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu (BLS), CNBC, CBS News, Fox Business, CoinDesk, Reuters, Al Jazeera, Fitch Ratings