Bingazi'de Rus savaş gemisinde patlama
- Doğu Libya yönetimi, Bingazi deniz üssündeki patlamanın limana yanaşmış bir Rus gemisinde olduğunu açıkladı.
- Yönetim İHA saldırısından şüpheleniyor; saldırıyı üstlenen çıkmadı.
- Naval News'e göre gemi büyük olasılıkla Rus korveti Merkury; Moskova doğrulamadı.
- Reuters'a konuşan sağlık kaynakları ölü olmadığını, yaralılar bulunduğunu söyledi.
Patlama 22 Kasım Pazar sabaha karşı, yerel kaynaklara göre Libya saatiyle 03.00 sularında (TSİ 04.00) Bingazi deniz üssünde duyuldu. Sosyal medyaya düşen görüntülerde limanın kuzey rıhtımında yükselen alevler görülüyordu. Bazı videolarda patlama sırasında hava savunmasının kimliği belirsiz bir hava hedefine ateş açtığı ileri sürüldü; bu görüntüler bağımsız olarak doğrulanmadı.
Bingazi'yi de kontrol eden doğu Libya yönetimi gün içinde iki ayrı açıklama yaptı. İlkinde sivil savunma birimleri, üs içindeki bir mühimmat deposunda patlama ve yangın çıktığını bildirdi; bir gemiden söz edilmedi. Doğu Libya Ulusal Güvenlik Kurumu yetkilisi Tevfik eş-Şamikh daha sonra yangının kontrol altına alındığını açıkladı.
Doğu Libya yönetimi patlamayı Rus gemisine bağladı
Reuters'ın aktardığı ikinci açıklamada doğu merkezli hükümet, ön incelemeye göre patlamanın limana yanaşmış bir Rus gemisinde meydana geldiğini ve bir İHA saldırısından şüphelenildiğini duyurdu. Hükümete göre gemi, Rusya'ya dönüş yolunda, iki taraf arasındaki deniz işbirliği anlaşmaları çerçevesinde yakıt ve ikmal için Bingazi'ye uğramıştı.
Yönetim olayı Libya'nın egemenliğine yönelik bir ihlal ve deniz güvenliğine tehdit olarak nitelendirdi. Libya limanlarının ve topraklarının "hesaplaşma alanına" çevrilmesine izin vermeyeceğini, sorumlular hakkında hukuki ve diplomatik adımlar atacağını söyledi. The National'ın aktardığı metinde Libya'nın Rusya-Ukrayna savaşının tarafı olmadığı vurgulandı; soruşturmanın Rus makamlarıyla birlikte yürütüleceği belirtildi.
Hükümet, depolar dahil liman ve üs tesislerinin güvende olduğunu açıkladı. Reuters'a konuşan iki sağlık kaynağı ölüm bildirilmediğini, ancak yaralılar olduğunu söyledi. Yaralıların sayısı ve uyrukları açıklanmadı.
Korvet Merkury yandı mı, battı mı?
Resmî açıklamalarda geminin adı verilmedi. Savunma sitesi Naval News'te yazan deniz analisti H I Sutton, gördüğü kaynaklara ve geminin yandığını gösteren uydu görüntülerine dayanarak gemiyi geçici olarak Proje 20380 (Steregushchiy sınıfı) korveti Merkury olarak tanımladı. Sutton'a göre gemi "neredeyse kesin olarak" kullanılamaz hale geldi; ancak rıhtımda mı battığı, yoksa yalnızca su üstündeki bölümünün mü yandığı belirsiz.
535 borda numaralı Merkury, 2023'te hizmete giren, yaklaşık 104 metre uzunluğunda, gemisavar ve hava savunma füzeleriyle donatılmış bir korvet. Kâğıt üzerinde Karadeniz Filosu'na bağlı olsa da savaş nedeniyle kuzeydeki üslerden ve Akdeniz'deki Rus görev grubuyla birlikte görev yapıyordu. Naval News'e göre gemi birkaç gündür Bingazi'deydi ve Rus devletiyle bağlantılı, silah ihracatında kullanılan kargo gemilerine eşlik ediyordu.
Bu yazının hazırlandığı 22 Kasım akşamı itibarıyla Rusya Savunma Bakanlığı olayla ilgili açıklama yapmadı. Ukrayna hükümeti ve ordusundan da resmî bir açıklama gelmedi. Saldırıyı Ukrayna'nın yaptığı iddiası şimdilik Ukraynalı bir açık kaynak istihbarat kanalının ve Ukraynalı blog yazarlarının paylaşımlarına, bir de İtalyan ajansı Agenzia Nova'ya konuşan isimsiz bir Libyalı kaynağa dayanıyor. Bir mühimmat kazası ihtimali de resmî olarak dışlanmadı.
Baltık'tan bir gün sonra Akdeniz'de ikinci olay
Bingazi'deki patlama, iki gün içinde Rusya'ya ait bir geminin hedef alındığı ikinci olay oldu. Bir gün önce Kaliningrad'a giden, ABD yaptırımlı Rus kargo gemisi Sparta II, Finlandiya Körfezi'nde İHA saldırısıyla vurulmuştu. Naval News, Merkury'nin Bingazi'de eşlik ettiği gemilerin Sparta II'ye benzer, devlete bağlı silah taşımacılığı gemileri olduğunu yazdı.

Libya kıyıları bu yıl benzer bir olaya daha sahne olmuştu. Mart başında Rus bayraklı LNG tankeri Arctic Metagaz, Libya açıklarında patlayarak alev aldı. AP'nin aktardığına göre Rusya Ulaştırma Bakanlığı gemiyi Libya kıyısından fırlatılan Ukrayna deniz İHA'larının vurduğunu açıklamış, Kiev yorum yapmamıştı; 30 kişilik mürettebatın tamamı kurtarılmıştı. Naval News ayrıca Merkury'nin eş gemisi Boikiy'nin haziranda Kronştad'da kuru havuzdayken Ukrayna İHA'larıyla ağır hasar gördüğünü bildirmişti.
Rus donanması neden Hafter'in limanlarını kullanıyor?
Libya, 2011'de Muammer Kaddafi'nin devrilmesinden bu yana iki yönetime bölünmüş durumda. Trablus'ta Başbakan Abdulhamid Dbeybe liderliğindeki BM tanınırlıklı hükümet, doğuda ise Halife Hafter'in desteklediği yönetim bulunuyor. Bingazi ve Tobruk gibi doğu limanları Hafter'e bağlı güçlerin denetiminde.
Moskova uzun süredir Hafter'le yakın askerî ilişki sürdürüyor. Aralık 2024'te Suriye'de Beşar Esad yönetiminin düşmesinin ardından Wall Street Journal, ABD'li ve Libyalı yetkililere dayanarak Rus kargo uçaklarının hava savunma ekipmanlarını Suriye'den doğu Libya'daki üslere taşıdığını yazmıştı. Al Jazeera'ya konuşan analistler ise Libya'nın, Rusya'nın Suriye'deki Tartus deniz üssünün yerini tam olarak dolduramayacağını değerlendirmişti.
Bingazi olayı doğu Libya yönetimini iki yönlü bir baskıyla karşı karşıya bırakıyor. Yönetim bir yandan Rusya ile işbirliği anlaşmalarını meşru ilişkiler olarak savunurken, diğer yandan limanlarının yabancı bir savaşın parçası haline gelmesinden duyduğu kaygıyı açıkça dile getirdi. Soruşturmanın sonucu ve Moskova'nın vereceği tepki, olayın nasıl kayda geçeceğini belirleyecek.
Kaynaklar: Reuters, AP, The National, Naval News, Al Jazeera, Wall Street Journal, Agenzia Nova, Al-Masar TV
İran Bahreyn'de sanayi tesisini vurdu
Baltık'ta Rus kargo gemisi İHA'larla vuruldu
Hürmüz'de iki tanker vuruldu, İran mayın diyor
Peru'da 6,7'lik deprem Lima'yı sokağa döktü
Avrupa'da gençler 25 ülkede sokağa çıktı
Rus füzeleri tatbikat sürerken Polonya'ya düştü
ABD 26 yıl sonra kızamıktan arınmış statüsünü kaybetti
Eurovision Asya'nın ilk şampiyonu Filipinli Carmelle oldu
Kongo'da Ebola altı aydır durdurulamıyor
İngiliz komedyen Russell Brand'e tecavüz ve cinsel saldırıdan 10,5 yıl hapis
Kongo'daki Ebola Salgını Ülke Tarihinin En Büyüğü Oldu
Ukrayna'nın İHA saldırıları Rusya'nın rafineri kapasitesinin yüzde 30'unu durdurdu
RAYE 11 adayla 2027 Grammy'nin zirvesinde
Brent petrol 90 doların altına indi: son ayların en düşük seviyesi
Alman Ordusu Online Mağaza Açıyor: Vitrinde Tüfekli Oyuncak Ördek Var
ABD kızamıktan arınmış statüsünü resmen kaybetti