Peru'da 6,7'lik deprem Lima'yı sokağa döktü

Gündem Selin Aksoy
Peru'da 6,7'lik deprem Lima'yı sokağa döktü
Peru'nun orta kesimindeki Junín bölgesinde 20 Kasım akşamı 6,7 büyüklüğünde deprem meydana geldi ve sarsıntı 175 km uzaktaki başkent Lima'da güçlü biçimde hissedildi. Yetkililer hafif hasar, heyelan ve elektrik kesintisi bildirdi; resmi kaynaklar ölüm açıklamadı.
30 SANİYEDE ÖZET
  • Deprem TSİ 03.09'da, Junín'deki Carhuamayo kasabası yakınında 108-129 km derinlikte oldu.
  • Savunma Bakanlığı Junín'de evlerde hafif hasar, elektrik kesintisi ve yol kısıtlaması bildirdi.
  • Ölüm bildirilmedi; USGS kayıp tahmininde en düşük risk seviyesi olan yeşil uyarıyı verdi.
  • Beş saat sonra aynı bölgede 5,0 büyüklüğünde bir artçı kaydedildi.

Sarsıntı başladığında Lima'nın Miraflores semtinde yüzlerce kişi apartmanlardan dışarı çıktı. AFP muhabirlerinin aktardığına göre insanlar sokakta, binalardan uzak durarak bekledi. Merkez üssüne en yakın yerleşimlerden Carhuamayo'nun belediye başkanı Abdel Vega ise yerel bir televizyona ilk saatlerde ne can kaybı ne de maddi hasar bildirimi aldıklarını söyledi.

ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) depremin büyüklüğünü 6,7 olarak ölçtü. Sarsıntı, yerel saatle 20 Kasım Cuma 19.09'da, Türkiye saatiyle 21 Kasım Cumartesi 03.09'da oldu. Peru Jeofizik Enstitüsü (IGP) de büyüklüğü 6,7 olarak verdi; bazı ilk haberlerde 6,8 rakamı geçti.

Derin odak sarsıntıyı neden bu kadar geniş alana yaydı?

İki kurum depremin yerini ve derinliğini biraz farklı hesapladı. USGS'ye göre odak 108 km derinlikte, Carhuamayo'nun 9 km kuzeydoğusundaydı. IGP ise merkez üssünü Junín kentinin 30 km kuzeybatısında, derinliği 129 km olarak açıkladı. Bu nokta başkent Lima'ya kuş uçuşu yaklaşık 175 km uzaklıkta.

Bu derinlikteki depremler "orta derinlikli" sayılıyor. IGP Başkanı Hernando Tavera'nın RPP'ye yaptığı açıklamaya göre odağın derin olması, sarsıntının çok geniş bir alanda hissedilmesine yol açtı. Dalgalar yüzeye ulaşana kadar yayıldığı için sarsıntı uzun sürdü; yüksek katlardaki insanlar hareketi daha uzun hissetti.

IGP, Junín'de sarsıntının şiddetini V olarak ölçtü. Bu, çoğu insanın uyandığı, eşyaların devrildiği ama sağlam binaların genelde zarar görmediği düzeye karşılık geliyor. Peru Ulusal Acil Durum Operasyon Merkezi (COEN) sarsıntının Lima, Callao, Ancash, Ica, Ucayali, Pasco ve Huánuco'da da hissedildiğini bildirdi.

Junín'de heyelan, Carretera Central'da toprak kayması

AFP'nin aktardığına göre Savunma Bakanı Rafael Belaunde, Junín'in farklı bölgelerinde evlerde hafif hasar olduğunu, elektrik kesintileri yaşandığını ve karayollarında ulaşımın kısıtlandığını söyledi. Belaunde, insanlara yönelik bir zarar bildirilmediğini de ekledi.

Tavera yamaçlarda heyelan ve kaya düşmeleri olduğunu açıkladı. Infobae'nin haberine göre Ulusal Sivil Savunma Enstitüsü'nün (INDECI) Huánuco sorumlusu Eric Segura, Lima'yı And Dağları'na bağlayan Carretera Central yolunda toprak kaymaları olduğunu bildirdi.

Peru Başbakanlığı, INDECI'nin bazı yerleşimlerden gelen ön hasar raporlarını incelediğini duyurdu. 21 Kasım itibarıyla resmi kurumlar ölüm bildirmedi; kesinleşmiş bir hasar bilançosu da açıklanmadı. USGS'nin otomatik kayıp tahmin sistemi PAGER, olay için en düşük risk seviyesi olan "yeşil" uyarı verdi.

Ana depremden yaklaşık beş saat sonra, yerel saatle 00.12'de (TSİ 08.12) aynı bölgede 5,0 büyüklüğünde ikinci bir sarsıntı kaydedildi. IGP bu depremin derinliğini 127 km olarak verdi.

Tsunami uyarısı gerekmedi

Merkez üssü kıyıdan içeride, And Dağları'nın yüksek kesimindeydi. Deprem deniz tabanında olmadığı için tsunami üretecek bir su hareketi beklenmiyordu. Şili Donanması'nın Hidrografi ve Oşinografi Servisi (SHOA), depremin Şili kıyılarında tsunami oluşturacak özellikler taşımadığını açıkladı. Bu yazının hazırlandığı saatlerde Peru kıyıları için de yayımlanmış bir tsunami uyarısına rastlanmadı.

Peru'nun 1746'dan 2026'ya büyük depremlerini büyüklük, derinlik ve ölü sayısıyla karşılaştıran tablo grafik; 20 Kasım 2026 Junín depremi 6,7 büyüklük ve 108-129 km derinlikle kırmızı vurgulanmış
Peru'nun belleğindeki büyük depremler. 2019 Loreto depremi gibi derin odaklı sarsıntılar, büyüklüklerine göre daha az can kaybına yol açtı. Grafik: İlkeli Haber (USGS, IGP, AP ve AFP verileriyle)

Ateş Çemberi'ndeki Peru'nun ağır deprem geçmişi

Peru, Pasifik Okyanusu'nu çevreleyen ve dünyadaki depremlerin çoğunun yaşandığı Ateş Çemberi üzerinde. Ülkenin altında Nazca levhası, Güney Amerika levhasının altına dalıyor. AFP'ye göre ülkede yılda en az 400 deprem oluyor, bunların çoğu hissedilmeyecek kadar küçük.

Son yüzyılın en ağır felaketi 1970'teki 7,9 büyüklüğündeki Ancash depremiydi; o sarsıntı ve ardından gelen çığ yaklaşık 67 bin kişinin ölümüne yol açtı. 15 Ağustos 2007'de güney kıyıdaki Pisco'yu vuran 8,0 büyüklüğündeki deprem 500'ü aşkın can aldı. Buna karşılık 2019'da Amazon bölgesindeki Loreto'da, yaklaşık 110 km derinlikte meydana gelen 8,0 büyüklüğündeki depremde ölü sayısı 2'de kaldı.

Junín bu yıl daha önce de sarsıldı. Temmuzda Chupaca yakınında, IGP'ye göre yalnızca 24 km derinlikte olan 5,1 büyüklüğündeki deprem AFP'nin aktardığı rakamlara göre 6 kişinin ölümüne, 32 kişinin yaralanmasına ve 52 evin yıkılmasına yol açmıştı. AP'ye göre ağustosta güney Peru'daki 6,7 büyüklüğündeki başka bir deprem de iki kişiyi yaralamış, ev, okul ve sağlık merkezlerine zarar vermişti.

Bilim insanlarının asıl kaygısı ise Lima. IGP yıllardır başkentin açıklarında, 1746'daki büyük Lima-Callao depreminden bu yana büyük bir kırılma yaşanmadığına ve bu bölgede biriken enerjinin 8'in üzerinde bir depremle boşalabileceğine dikkat çekiyor. Yaklaşık 10 milyon kişinin yaşadığı başkentte 20 Kasım akşamı yaşanan tahliyeler, bu uyarıların neden sık tekrarlandığını yeniden gündeme taşıdı.

Kaynaklar: USGS, Peru Jeofizik Enstitüsü (IGP), AP, AFP, RPP, Infobae, SHOA

Paylaş: WhatsApp X Facebook
En Son Haberler
Formula 1, 2030'da V8 motorlara dönüyor Formula 1, 2030'da V8 motorlara dönüyor Avrupa'da gençler 25 ülkede sokağa çıktı Avrupa'da gençler 25 ülkede sokağa çıktı GTA 6 ilk günde 3,79 milyar dolar sattı GTA 6 ilk günde 3,79 milyar dolar sattı Ronaldo gol attı, penaltıda direğe takıldı Ronaldo gol attı, penaltıda direğe takıldı Wall Street yapay zekâ korkusuyla düzeltmede Wall Street yapay zekâ korkusuyla düzeltmede Tüm haberler ›