DOLAR 50,40 %0,05
EURO 55,53 %0,05
ALTIN 6.288 %0,12
GÜMÜŞ 76,74 %3,08
BIST 100 11.832 %0,09
PETROL $93,70 %2,23
BITCOIN $65.134 %0,56

Africa CDC: Kongo'daki Ebola salgını altı ay sonra hâlâ kontrol altında değil

Sağlık Zeynep Aydemir
Africa CDC: Kongo'daki Ebola salgını altı ay sonra hâlâ kontrol altında değil
Africa CDC Genel Direktörü Jean Kaseya, Kongo Demokratik Cumhuriyeti'ndeki Ebola salgınının ilanından altı ay sonra hâlâ kontrol altına alınamadığını ve yeni vakaların yüzde 80'inden fazlasının takip listeleri dışından çıktığını söyledi. Hükümet verilerine göre 11.200'ü aşkın vaka ve 5.500'ü aşkın ölüm kaydedilirken, bağışçıların 2,9 milyar dolarlık taahhüdünün yalnız 1,3 milyar doları serbest bırakıldı.

Afrika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (Africa CDC) Genel Direktörü Jean Kaseya, Kongo Demokratik Cumhuriyeti'ndeki (KDC) Ebola salgınının ilan edilişinin altıncı ayında hâlâ kontrol altına alınamadığını söyledi. Reuters'ın 15 Kasım'da TSİ 19.14'te yayımladığı haberde Kaseya, salgının "hâlâ ciddi" olduğunu ve şimdi durdurulamazsa dünyanın gördüğü en kötü Ebola salgınına dönüşebileceğini belirtti. KDC hükümeti verilerine göre 15 Mayıs'tan bu yana 11.200'ü aşkın vaka ve 5.500'ü aşkın ölüm kaydedildi; hastalananların yaklaşık yarısı hayatını kaybetti.

Sitemizde 12 Kasım'da yayımlanan salgının illere göre dağılımını ve virüsün Kenya, Nijerya ve İngiltere'ye nasıl ulaştığını anlatan haberin ardından bu yazı, Africa CDC'nin altı aylık değerlendirmesine, para ve saha sorunlarına ve son günlerdeki gelişmelere odaklanıyor.

Yeni vakaların beşte dördü neden takip listelerinin dışından çıkıyor?

Kaseya'nın Reuters'a verdiği bilgilere göre yeni vakaların yüzde 80'inden fazlası, sağlık ekiplerinin izlediği temaslı listelerinde yer almayan kişilerden çıkıyor. Temaslı takibi, hastayla yakın temasta bulunan kişilerin 21 gün boyunca izlenmesi ve belirti gösterenlerin hemen yalıtılması demek. Vakaların çoğunun bu listelerin dışından gelmesi, virüsün ekiplerin göremediği bulaşma zincirleriyle yayıldığını gösteriyor.

İkinci uyarı ölümlerin yeriyle ilgili: Ölümlerin yüzde 65'inden fazlası tedavi merkezlerinde değil, evlerde ve toplulukta gerçekleşiyor. Ebola, hastalığın son evrelerinde en bulaşıcı halini aldığı için evde bakılan hastalar ve güvenli koşullarda yapılmayan cenazeler yeni bulaşmaların başlıca kaynakları arasında sayılıyor.

Al Jazeera'nın aktardığına göre salgın KDC'nin 26 ilinden sekizine yayılmış durumda. Doğu, Orta ve Batı Afrika'da vaka görülmesi, bu salgını kıtada coğrafi olarak en geniş alana yayılan Ebola salgını yapıyor.

Bağışçıların 2,9 milyar dolarlık sözünün ne kadarı sahaya ulaştı?

Kaseya'ya göre uluslararası bağışçılar salgınla mücadele için yaklaşık 2,9 milyar dolar taahhüt etti, ancak bunun yalnız 1,3 milyar doları serbest bırakıldı. Africa CDC, kalan yaklaşık 1,6 milyar doların gönderilmesini istiyor. Kaseya, KDC hükümeti ile bağışçılar arasındaki zayıf eşgüdümü tek bir tarafa yüklemek yerine "ortak bir başarısızlık" olarak nitelendirdi ve israfı ve mükerrer harcamayı önlemek için Kinşasa'yla daha yakın çalışılması çağrısında bulundu.

Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) da geçen hafta, taahhütlere rağmen yardımın salgının sıcak noktalarına hâlâ ulaşmadığını açıkladı. Reuters'ın aktardığına göre örgüt, eğitimsiz personel, yakıtı olmayan ambulanslar ve gözetim ekiplerinin eksikliğine dikkat çekti.

Ödenmeyen maaşlar da sorunun bir parçası. Kaseya, bazı sağlık çalışanlarının aylardır maaş alamadığını kabul etti; KDC hükümeti, ödemeleri düzene sokmak için sağlık personelinin bordrosunu dijital sisteme taşıyor.

Sağlık ekiplerine saldırılar müdahaleyi nasıl yavaşlatıyor?

Africa CDC'nin saydığı engellerin başında sağlık çalışanlarına yönelik ölümcül saldırılar geliyor. AP'nin ekim sonundaki haberine göre Tshopo ilindeki Bafwasende kasabasında bir Ebola ihbarına giden ekip saldırıya uğradı; bir hemşire öldü, bir sağlık çalışanı ağır yaralandı. DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, sağlık hizmetinin her koşulda korunması gerektiğini açıkladı. Euronews'un aktardığına göre BM'nin Ebola koordinatörü ağustosta, o tarihe kadar 260'tan fazla sağlık çalışanının saldırıya uğradığını ve sekizinin öldürüldüğünü bildirmişti.

Doğu KDC'de yıllardır süren silahlı çatışma, yerinden edilen nüfus ve kurumlara duyulan güvensizlik de vakaların geç fark edilmesine yol açıyor. Al Jazeera'ya göre gecikmeli tespit, çatışma ve zorlanan sağlık hizmetleri, bu salgının önceki salgınlardan daha hızlı yayılmasının başlıca nedenleri arasında.

Bundibugyo türü için aşı denemeleri hangi aşamada?

Salgına, Ebola virüsünün nadir görülen Bundibugyo türü yol açıyor. Onaylı aşı ve antikor tedavileri en yaygın tür olan Zaire'ye yönelik; Bundibugyo için özel olarak geliştirilmiş bir aşı ya da tedavi henüz yok. Hastalara destekleyici bakım veriliyor ve virüs, Al Jazeera'nın aktardığına göre enfekte olanların yaklaşık yarısını öldürüyor.

Al Jazeera'nın haberine göre DSÖ, kasım başında iki yeni Ebola aşısının klinik denemelerini onayladı; sonuçların 2027'nin başında alınması bekleniyor. Tedros, X'teki paylaşımında ilk salgın merkezlerinin birkaçında bulaşmanın yavaşladığını, Tumaini denemesi ve yeni aşı adaylarıyla ilgili çalışmaların ilerlediğini yazdı. DSÖ'ye göre en az 3 bin kişi iyileşerek evine döndü.

KDC dışındaki tablo ise sakinleşiyor. Al Jazeera'nın haberlerine göre Kenya, 11 Kasım'da son Ebola hastasını taburcu etti ve önlemleri 23 Aralık'a kadar sürdüreceğini açıkladı. Nijerya da 13 Kasım'da 62 temaslının 21 günlük izlemini ikincil bulaşma görülmeden tamamladı.

Kivu salgınının üç katını aşan bir tablo

Bugünkü rakamlar, KDC'nin bir önceki büyük salgınıyla kıyaslandığında daha da belirginleşiyor. Kuzey Kivu ve Ituri'de 2018-2020 yılları arasında yaklaşık iki yıl süren ve Zaire türünün yol açtığı salgın, DSÖ verilerine göre 3.481 vaka ve 2.299 ölümle kapanmıştı. O salgında Zaire türüne karşı geliştirilen aşı sahada kullanılabiliyordu. Mevcut salgın ise altı ayda bu vaka sayısının üç katını aştı.

Reuters'a göre KDC'deki salgın, kayıtlara geçen en büyük ikinci Ebola salgını. Önünde yalnız 2014-2016'da Gine, Liberya ve Sierra Leone'de yaşanan, 28.600'den fazla kişiye bulaşıp 11 binden fazla kişinin ölümüne yol açan Batı Afrika salgını var.

Kayıtlara geçen en büyük Ebola salgınlarının vaka ve ölüm sayılarını karşılaştıran yatay sütun grafik: Batı Afrika 2014-2016 28.616 vaka ve 11.310 ölüm, KDC 2026 yaklaşık 11.200 vaka ve 5.500 ölüm, KDC 2018-2020 3.481 vaka ve 2.299 ölüm, Uganda 2000-2001 425 vaka ve 224 ölüm, Zaire 1976 318 vaka ve 280 ölüm
KDC'deki 2026 salgını, vaka sayısında 2018-2020 Kivu salgınının üç katını geçti; önünde yalnız 2014-2016 Batı Afrika salgını var. Grafik: İlkeli Haber (DSÖ, KDC Sağlık Bakanlığı ve Reuters verileriyle)

Kurumların rakamları birbirini tam tutmuyor. KDC hükümeti verilerine dayanan Reuters 11.200'ü aşkın vaka ve 5.500'ü aşkın ölüm bildirirken, Al Jazeera 11 Kasım'da yine hükümet verileriyle 11.042 doğrulanmış vaka ve 5.387 ölüm aktarmıştı. Fark, şüpheli vakaların sayıma katılıp katılmamasından ve verilerin güncellenme tarihlerinden kaynaklanıyor. Bu yazının hazırlandığı 16 Kasım itibarıyla DSÖ'nün altı aylık döneme ilişkin ayrıntılı bir değerlendirme raporu yayımlanmış değildi.

Kaynaklar: Reuters, Al Jazeera, AP, Euronews, Africa CDC, DSÖ, MSF

Paylaş: WhatsApp X Facebook