Brezilya Seçim Mahkemesi'nden Facebook'a 7,5 milyon real ceza: Kararlara uyulmadı, kasıt kanıtı yok

Brezilya Yüksek Seçim Mahkemesi, ekim ayındaki ikinci tur sırasında kararlara geç ve eksik uyduğu gerekçesiyle Meta'ya ait Facebook'a 7,5 milyon real (yaklaşık 1,34 milyon dolar) ceza verdi. Mahkeme, şirketin seçim sonucunu kasıtlı olarak etkilemeye çalıştığına dair kanıt bulmadığını da belirtti.

Brezilya Yüksek Seçim Mahkemesi (TSE), ekim ayındaki cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turu sırasında verdiği kararlara tam olarak uymadığı gerekçesiyle Meta'ya ait Facebook'a 7,5 milyon real, yaklaşık 1,34 milyon dolar para cezası verdi. Reuters ve AP'nin aktardığına göre karar 10 Kasım salı akşamı geç saatte, Brasília saatiyle, oy birliğiyle alındı. Mahkeme, şirketin seçim sonucunu kasıtlı olarak etkilemeye çalıştığına dair şu ana kadar bir kanıt bulmadığını da kayda geçirdi.

Ceza, kararlara geç ve eksik uyulan dokuz gün üzerinden hesaplandı

Kararı yazan yargıç Marco Aurélio Bellizze, cezanın tek bir ihlale değil, şirketin mahkeme kararı karşısındaki tutumunun bütününe dayandığını belirtti. Gerekçede gecikmeler, eksik bilgiler ve sunulan bazı verilerin doğrulanmasındaki güçlük sayıldı. Mahkemeye göre bazı yükümlülükler hiç yerine getirilmedi, bazıları kısmen karşılandı, bazıları da süre dolduktan sonra yapıldı. Mahkeme, Facebook'un kendisinin de kabul ettiği teknik aksaklıkları not etti.

Toplam tutar günlük cezalardan oluşuyor: 17-19 Ekim arasındaki üç gün için günde 500 bin real, 20-25 Ekim arasındaki altı gün için günde 1 milyon real. Son ceza günü olan 25 Ekim, aynı zamanda seçimin ikinci turunun yapıldığı gündü.

Lula'nın kampanyası Meta'yı iki aday arasında ayrım yapmakla suçlamıştı

Dava, Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva'nın seçim koalisyonunun ikinci tur öncesinde açtığı şikâyete dayanıyor. Reuters'a göre koalisyon, Facebook, Instagram ve WhatsApp'ın sahibi Meta'nın Lula ile rakibi Senatör Flávio Bolsonaro'nun kampanyalarına ait içeriklere farklı davrandığını öne sürdü. Şikâyet; paylaşımların erişiminin kısıtlanması, sahte olduğu düşünülen hesapların etkinliği, yapay zekâyla üretilmiş içeriklerin etiketlenmemesi ve şirketin araçlarının iki kampanyaya eşit çalışmaması gibi başlıkları kapsıyordu. AP'nin aktardığına göre iddialar, Lula destekçilerinin Meta'nın São Paulo'daki ofisi önünde protesto düzenlemesine de yol açtı.

Meta ise yaşanan sorunların belirli bir kampanyayı hedef almadığını, birbirinden bağımsız küresel teknik arızalardan, sıkı dolandırıcılık önleme önlemlerinden ve mevzuata uyum çalışmalarından kaynaklandığını savundu. Şirket geçen ay mahkemeye iki kampanyaya eşit davranmak için önlemler aldığını bildirdi. 9 Kasım'da da siyasi taraf tuttuğu iddiasını bir kez daha reddederek Brezilya'da "her aday, her parti ve her siyasi görüş için aynı kuralları" uyguladığını açıkladı. Reuters'ın ceza kararına ilişkin yorum talebine şirket ilk aşamada yanıt vermedi.

Mahkeme kasıt kanıtı görmedi, bunun için ayrı bir yargılama gerekiyor

Karar, cezanın gerekçesiyle sınırını birbirinden açıkça ayırıyor. Mahkeme Facebook'u kararlara uymamaktan sorumlu tuttu, ancak seçimi etkileme amacı taşıdığı yönündeki iddiayı kanıtlanmış saymadı. Yargıç Bellizze, böyle bir sonuca varmak için kasta dair güçlü kanıt gerektiğini yazdı. AP'ye göre kasıt konusunda bir tespit, ancak ilgili hukuki kanallarda yürütülecek tam bir yargılamayla yapılabilir. Bu yazının hazırlandığı 13 Kasım itibarıyla Meta'nın karara itiraz edip etmeyeceği açıklanmadı.

Lula, ilk turda geride kaldığı seçimi 4,4 milyon oy farkla kazandı

Ceza, sonucu sıkı geçen bir seçimin ardından geldi. 4 Ekim'deki ilk turda Flávio Bolsonaro geçerli oyların yüzde 47,03'ünü alarak Lula'nın (yüzde 45,16) önünde bitirmişti. 25 Ekim'deki ikinci turda ise TSE'nin kesin sonuçlarına göre Lula yüzde 51,79, Bolsonaro yüzde 48,21 oy aldı; aradaki fark 4,4 milyon oyu aştı. Bolsonaro sonucu "açıklanamaz" olarak nitelendirip seçimin iptali için başvuracağını söyledi. Lula ise zafer konuşmasında, Reuters'ın aktardığına göre, dijital platformlar üzerinden seçime "yabancı müdahale" yapıldığını ve ülkenin bu platformları düzenlemek zorunda olduğunu söyledi.

Brezilya, büyük teknoloji şirketleriyle sık sık karşı karşıya gelen ülkelerden biri. Ülkenin Yüksek Federal Mahkemesi, mahkeme kararlarına uymadığı ve ülkede yasal temsilci bulundurmadığı gerekçesiyle Elon Musk'a ait X'i 2024'te yaklaşık 40 gün erişime kapatmıştı. Aynı mahkeme Haziran 2025'te, platformları kullanıcıların paylaştığı bazı yasa dışı içeriklerden belirli koşullarda sorumlu tutan bir karar verdi. TSE'nin Facebook kararı, seçim dönemlerinde platformlara verilen talimatların yerine getirilip getirilmediğinin de denetlendiğini gösteren son örnek oldu.

Kaynaklar: Reuters, AP, Brezilya Yüksek Seçim Mahkemesi (TSE), The Rio Times