Diş Gıcırdatma (Bruksizm) Nedenleri, Zararları ve Tedavisi?

Uyurken ya da uyanıkken istemsiz olarak dişleri sıkmak, çeneyi kenetlemek ve dişlerden gıcırtı sesi gelmesi olarak ifade edilen ve “bruksizm” adıyla bilinen diş gıcırdatma oldukça yaygın bir rahatsızlıktır. Yazımızda “Diş Gıcırdatma (Bruksizm) Nedenleri, Zararları ve Tedavisi?” konusunu ele aldık.

Diş Gıcırdatma Nedenleri

Yapılan araştırmalar sonucunda diş gıcırdatmanın tek bir temel nedeni olmadığı ortaya çıkmıştır. Bu rahatsızlığı tetikleyebilen pek çok neden vardır. Bunları şöyle sıralayabiliriz:Kişilik Özellikleri: Hiperaktif, sinirli, rekabetçi ya da aşırı hırslı gibi özelliklerle tanımlayabileceğimiz kişiler arasında diş gıcırdatmaya oldukça sık rastlanmaktadır.Psikolojik Etmenler: Stres psikolojik etmenlerin en başında gelmektedir. Toplumda görülen en önemli sıkıntılardan biri de stres ve bu sıkıntı aynı zamanda birçok hastalığın da tetikleyicisi. İş yoğunluğu, geçim derdi, ailevi sorunlar hatta trafik gibi bir sürü sebep stresin dolayısıyla da hastalıkların kaynağıdır. Araştırmacıların birçoğuna göre diş gıcırdatma rahatsızlığının önemli sebeplerinden biri strestir. İş hayatında veya evlilikte birtakım sorunlar yaşayan yetişkinlerde, çocuklarda bilhassa aileden ayrılıp kreşe ya da okula başlanacağı dönemlerde diş gıcırdatmasının görülmeye başlaması bu tezi desteklemektedir.Uyku Bozuklukları: “Obstrüktif Uyku Apne Sendromu” olarak da bilinen ve uyku apnelerinin büyük bir kapsayan rahatsızlık, diş gıcırdatmanın tetikleyicileri arasında kabul edilmektedir. Uyku bozuklukları aynı zamanda stresi de artırmaktadır. Diş gıcırdatmada birçok etkenin bir araya geldiğini buradan da anlayabiliriz.Yaşam Şekli: Alkol, uyuşturucu madde kullanımı, düzensiz uyku, aşırı kafein tüketim, sigara alışkanlığı, toplumsal statünün bireyde oluşturduğu baskı gibi kişinin yaşam şekliyle ilgili etkenler diş gıcırdatmayı tetikleyebilir.Vitamin-Mineral Eksikliği: Bünyede olması gereken kimi vitamin ve minerallerin yetersizliği bu rahatsızlığı tetikleyebilir. Bunlardan özellikle B5 vitaminin eksikliği önemli bir etkendir. Çünkü bu vitamin anti-stres vitaminidir. B5 vitamini yoğurt, avokado, sebze ve tahıl gibi doğal besinlerde bolca bulunur. Kalsiyum ve magnezyum eksikliği de diş gıcırdatmayı tetikler. Özellikle kalsiyum eksikliği istemsiz kas hareketlerine neden olduğu için önemli bir faktördür. Süt ve süt ürünleri, badem, susam, baharatlar gibi besinlerde kalsiyum; kabak çekirdeği, ıspanak, yeşil fasulye, susam, soya fasulyesi ve kajuda magnezyum bolca bulunmaktadır.Dişlerdeki Yapısal Bozukluklar: Dişlerin dizilişindeki bozukluklar diş gıcırdatmayı başlatabilir. Diş tedavilerinden sonra, mesela çok yüksek bir dolgu sebebiyle diş gıcırdatması başlayabilir.Diğer Nedenler: Reflü hastalığı, antidepresan ve bazı psikiyatrik ilaçlar, Parkinson gibi bazı rahatsızlıklar da diş gıcırdatmanın ortaya çıkmasında etkili olabilmektedir. 

Diş Gıcırdatmanın Vücuda Verdiği Zararlar

Diş gıcırdatma özellikle dişler, çene ve şakak bölgesinde rahatsızlıklar meydana getirir. İlerleyen süreçte kişinin yaşam kalitesini ciddi anlamda düşürmeye başlar. Bazı zararlar şunlardır:Diş Yüzeyinde Aşınma ve Diş Kırılmaları: Dişlerin sıkılması ve birbirine sürtünmesi sonucu özellikle dişlerin çiğnemede etkili olan yüzeyinde aşınmalar oluşur ve zamanla dişlerin bu kadar çok sıkılması sonucu kırılmalar yaşanır.Dişlerde Hassasiyet: Bu rahatsızlığın bir zararı da dişlerde oluşan soğuk hassasiyeti ve dişlerin sızlamaya başlamasıdır.Diş Eti Çekilmeleri: Dişlerin kuvvetli sıkılmasından dolayı diş etlerinde çekilmeler oluşur. Ardından buna bağlı olarak dişlerde sallanma ve dökülmeler görülmeye başlar.Yanak İçlerinde Tahriş: Dişlerin yapısının bozulması bir süre sonra yanaklarda tahriş meydana getirir. Yanakların iç yüzeylerinin bozulması sonucunda yanak ısırma durumu ortaya çıkar. Özellikle yemek yerken yaşanan bu olay rahatsızlık vericidir.Ağrılar: Diş gıcırdatma baş, eklem ve kas ağrılarına da neden olabilmektedir. Yanak ve şakaklara uygulanan aşırı baskı öncelikle bu bölgelerdeki kas ağrılarına ayrıca çene eklemlerinde ağrılara yol açarak beslenmeyi olumsuz etkileyebilir. Bu da kişinin yaşamını olumsuz etkiler.

Diş Gıcırdatma Tedavisi

Diş gıcırdatma rahatsızlığının nedeni net olmadığı için sürece yayılacak, farklı tedavi yöntemleri uygulanır. Bu yöntemlerden etkili olan bulunarak çözüme ulaşılmaya çalışılır.Tedavi yöntemleri:  Silikon Koruyucu: En yaygın yöntem dişleri korumak için silikon diş koruyucu kullanmaktadır. Bu silikon koruyucu sayesinde dişlerin üzerinde uygulanan baskı ve sürtünmenin önüne geçilir. Ancak tedavi için tek başına yeterli değildir, ek tedavi yöntemleri uygulanmalıdır.Psikolojik Destek: Etkili tedavi yöntemlerinden biridir. Özellikle stresin yol açtığı tahribatı engellemede psikolojik destek büyük fayda sağlayabilmektedir.Uyku Kalitesi: Uyku kalitesini arttırıcı önlemler diş gıcırdatmayı önlemede fayda sağlayabilir. Örneğin sigara, alkol ve uyuşturucu kullanmamak,  yatmadan önce yemek yememek gibi değişiklikler uyku kalitesini arttırılabilir.Kas Gevşetici: Doktorunuzun yazacağı kas gevşetici ilaçlarla da diş gıcırdatmanın engellenmesi mümkün olabilmektedir.Çocuklarda Tedavi: Çocuklarda süt dişleri dökülüp diğer dişler tamamlandığında diş gıcırdatmanın ortadan kalktığı görülmüştür. Yeni okula başlayacak çocuklarda stres yüzünden oluşan diş gıcırdatma, okula alıştıktan sonra kendiliğinden geçebilmektedir. Bu dönemde çocuğa baskı yapılmamalı ve biraz zaman tanınmalıdır.