Ünsüz Benzeşmesi Nedir, Örnek Verir Misiniz?
Ünsüz Benzeşmesi: “f, s, t, k, ç, ş, h, p” sert ünsüzlerinden biri ile biten bir sözcüğe “c, d, g” yumuşak ünsüz harfleriyle başlayan bir ek gelirse, ekin başındaki yumuşak ünsüzler sözcüğün sonundaki ünsüzün etkisiyle sertleşir:c – ç ’yed – t ‘yeg- k ‘ ye dönüşür. Bu değişime ünsüz benzeşmesi denir.UYARI: Bu ses olayına Ünsüz Uyumu ve Sertleşme gibi isimler de verilir.Örnekler:Taraf – dar : TaraftarKümes – den : KümestenSıcak – dan : SıcaktanSeç – gin : SeçkinGeç – ti : GeçtiGüreş – ci : GüreşçiÇalış – gan : ÇalışkanKülah – dan : KülahtanSilah – cı : SilahçıArap – ca : ArapçaDolap – ta : DolaptaÇap – gın : ÇapkınKüs – gün : KüskünEt – cil : EtçilYurt – daş : Yurttaşİnat – cı : İnatçıUnut – gan : UnutkanÇocuk – ca : ÇocukçaUYARI: Bileşik sözcüklerde, terimlerde, başka dillerden dilimize geçmiş sözcüklerin gövdelerinde ünsüz benzeşmesi aranmaz.İlk + bahar, iç + güdü, dik + dörtgen; üçgen; istikbal, işgalUYARI: Yukarıdaki eklerin asıl hallerinin “c, d, g” sesleri ile başlıyor olmasına dikkat etmeliyiz. Örnek verecek olursak: “dı, di, du, dü” görülen geçmiş zaman ekinin “tı, ti, tu, tü” gibi çok şekillerinin olması ünsüz benzeşmesi kuralından kaynaklanır.Sözcüklerde çokça karşılaşılan ekler şöyle sıralayabiliriz:-cı, -ci, -cu, -cü, -çı, -çi, -çu, -çü (İsimden isim yapma eki) – çiçekçi-ca, -ce, -ça, -çe (İsimden isim yapma eki) – Rusça-daş, -taş (İsimden isim yapma eki) – yurttaş-cıl, -cil, -cul, -cül, -çıl, -çil, -çul, -çül (İsimden isim yapma eki) – balıkçıl-gı, -gi, -gu, -gü, -kı, -ki, -ku, -kü (Fiilden isim yapma eki) – tutku-gan, -gen, -kan, ken (Fiilden isim yapma eki) – yapışkan-gaç, -geç, -kaç, -keç (Fiilden isim yapma eki) – kıskaç-dır, -dir, -dur, -dür, -tır, -tir, -tur, -tür (Fiilden isim yapma eki) – taşıttırmak-dık, -dik, -duk, -dük, -tık, -tik, -tuk, -tük (Sıfat fiil eki) – tuttuğum takım-dı, -di, -du, -dü, -tı, -ti, -tu, -tü (Görüşen geçmiş zaman eki) – koştuk-dan, -den, -tan, -ten (Ayrılma hali eki) – uçaktan–da, -de, -ta, -te (Bulunma hali eki) – dolapta-ca, -ce, -ça, –çe (Eşitlik hali eki) – yiğitçe-dır, -dir, -dur, -dür, -tır, -tir, -tur, -tür (Bildirme eki) – dinlemektirUYARI: Ünsüz benzeşmesi kuralı, sayıların rakamla yazılışlarında da uygulanır. Rakamlar “f, s, t, k, ç, ş, h, p” harflerinden biriyle biterse, ekler de sertleşir. Buna uyulmazsa yazım yanlışı yapılmış olur.Örnek :5’de (Yanlış) , 5’te (Doğru)UYARI: “f, s, t, k, ç, ş, h, p” harflerinden sonra “da, de” bağlacı gelirse bağlaçta sertleşme olmaz. Çünkü bağlaçlar başlı başına birer kelimedir. “da, de” bağlacını -da, -de hal ekinden ayıran en önemli özelliklerden biri de budur.Örnek: Çalışsam da olur, çalışmasam da…
İç Ses Benzeşmesi Nedir?
Yukarıda anlattığımız ünsüz benzeşmesi kuralı ekte gerçekleşir. Bir de dilimizde kelime içinde gerçekleşen benzeşme vardır. Dudak ünsüzlerinden olan –b harfi, kendisinden önce gelen diş ünsüzü –n’yi dudak ünsüzü olan –m’ye dönüştürür. Buna göre bir dudak ünsüzü (b), bir diş ünsüzünü (n), kendisine benzetmiş olur. Bu durumda ünsüz değişimi de söz konusudur. Çünkü n ile m birbirlerinin yerine geçmiştir.Örnek:Anbar → ambarTenbel→ tembelÇenber→ çemberTonbul→ tombulUYARI: Bu kural birleşik kelimelerde ve özel isimlerde uygulanmaz. Örnek: İstanbul, binbaşı…
Sosyal Bilgiler Dersinde Başarılı Olabilmek İçin Ne Yapılmalıdır?
Ygs giriş yerleri açıklandı mı? YGS ne zaman?
Türkçe dersinde başarılı olmak için ne yapılmalı?
YGS başvuruları uzatıldı mı? ÖSYM’den beklenen açıklama
Merakla Beklenen TUDEM Yönlendirme Sınav Sonuçları Açıklandı
Pazartesi günü İstanbul’da okullar tatil edildi | 9 Ocak 2017
Latin Grammy 2026'da Yılın Albümü Rosalía'nın LUX'u
Kongo'daki Ebola Salgını Ülke Tarihinin En Büyüğü Oldu
İngiliz komedyen Russell Brand'e tecavüz ve cinsel saldırıdan 10,5 yıl hapis
Alman Ordusu Online Mağaza Açıyor: Vitrinde Tüfekli Oyuncak Ördek Var
Ukrayna'nın İHA saldırıları Rusya'nın rafineri kapasitesinin yüzde 30'unu durdurdu
Manchester United 40 Yılın En Kötü Başlangıcında: Carrick'in Geleceği Bu Hafta Belli Olacak
ABD 26 yıl sonra kızamıktan arınmış statüsünü kaybetti
Brent petrol 90 doların altına indi: son ayların en düşük seviyesi
Mercedes 2021'den Bu Yana İlk Kez Takımlar Şampiyonu: Brezilya'da Yağmurlu Yarışı Norris Kazandı
Çin'in Ticaret Fazlası 10 Ayda 1 Trilyon Doları Aştı