Brooklyn'de 8 kişinin öldüğü bina çökmesi: 100 şantiyeye denetim kararı

New York'un Brooklyn ilçesinde yandaki arsada kazı sürerken çöken üç katlı binada ikisi çocuk 8 kişi öldü, 18 kişi yaralandı. Belediye Başkanı Zohran Mamdani, projede yer alan beş tarafla bağlantılı yaklaşık 100 şantiyenin denetlenmesini istedi; savcılık da suç unsuru arıyor.

New York'un Brooklyn ilçesinde sekiz kişinin öldüğü bina çökmesinin ardından Belediye Başkanı Zohran Mamdani, çöken binanın yanındaki inşaat projesinde yer alan beş tarafla bağlantılı yaklaşık 100 şantiyenin Yapı Denetim Dairesi (DOB) tarafından taranacağını açıkladı. Denetimler 12 Kasım'da başladı. Aynı saatlerde itfaiye arama-kurtarma çalışmasını bitirdi; çökmenin nedeni ise henüz resmi olarak belirlenmedi. Brooklyn Başsavcılığı, olayda suç unsuru olup olmadığını araştırıyor.

Beş tarafla bağlantılı 100 şantiye neden mercek altında?

amNewYork'un aktardığına göre Mamdani, 12 Kasım perşembe öğleden sonra (TSİ akşam saatleri) düzenlediği basın toplantısında, 2625 Bedford Avenue'daki projeyle ilişkili beş ana tarafın kentte yaklaşık 100 başka şantiyeyle de bağlantılı olduğunu söyledi. DOB müfettişleri aynı gün bu alanlarda olası güvenlik risklerini tespit etmek için taramalara başladı. Bu yazının hazırlandığı 13 Kasım itibarıyla beş tarafın kimliği ve denetlenecek şantiyelerin listesi kamuoyuna açıklanmadı; taramaların ilk sonuçları da duyurulmadı.

AP'nin haberine göre Mamdani, sorumluluğu bulunan herkesin "tam olarak hesap vereceğini" söyledi. Kentte benzer bir toplu denetim temmuz ayında da gündeme gelmişti: Manhattan'da eski Pfizer genel merkezi olan ve konuta dönüştürülen gökdelende taşıyıcı kolonların eğilmesi üzerine çevredeki binalar boşaltılmıştı. AP, Brooklyn'deki çökmeyi kentte beş ay içinde yaşanan ikinci büyük yapısal sorun olarak not etti.

Bitişik arsadaki kazı öncesinde hangi uyarılar vardı?

Çöken bina, Flatbush ve Bedford caddelerinin kesiştiği köşede, 1321 Flatbush Avenue'da bulunan üç katlı bir yapıydı. AP'nin incelediği bina kayıtlarına göre üst iki katta dört daire, zemin katta bir dükkan vardı. Hemen yanındaki boş arsada (2625 Bedford Avenue) üç katlı yeni bir bina için plan onaylanmış, CBS New York'a göre kazı çalışmaları sürüyordu. Aynı arsa için dokuz katlı bir bina planı da sunulmuş, ancak onaylanmamıştı. AP'ye göre projenin kazı ve temel işleri için geçerli izinleri vardı; izin başvurularında 15 fitten (yaklaşık 4,5 metre) derine inilmesi öngörülüyordu.

Şehir kayıtları, arsadaki eski binanın yıkımı sırasında sorunlar yaşandığını gösteriyor. amNewYork'un aktardığı DOB kayıtlarına göre yıkım yüklenicisi N Tech Design of America'ya mart ayında, komşu binaları koruyacak file gibi üst korumalar olmadan yıkıma başladığı için iş durdurma emri ve 2.500 dolar ceza verildi. Nisan ayında müfettişler yıkımın bu emre rağmen sürdüğünü tespit etti ve 10.000 dolar ceza kesildi. Mayıs ayında eksikliklerin giderildiği belirtilerek işe devam izni verildi. Her iki ihlal de çökmeden önce kapatılmış görünüyor; çökmeyle bağlantıları olup olmadığı belli değil.

Yahoo News'un haberine göre mart ayında DOB'a sunulan inşaat öncesi denetim raporunda, çöken binanın şantiyeye bakan cephesi "belirgin çatlakları" olan, kötü durumda bir duvar olarak tanımlanmıştı. AP'ye göre kayıtlarda yüklenici olarak adı geçen Mordechai "Marty" Waisbrod, kazının eylülde başlayacağını ve kaya patlatma içereceğini şehre bildirmişti. Komşu binada oturan sakinler AP'ye, inşaat titreşimlerinin duvarlarda çatlaklara yol açtığından aylardır şikayet ettiklerini anlattı. Kayıtlarda adı geçen mimar, mülk sahibi ve genel yüklenici AP'nin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Savcılık suç unsuru arıyor, çökmenin nedeni henüz belli değil

Soruşturmayı DOB ve emniyet birimleri yürütüyor; Brooklyn Başsavcısı Eric Gonzalez'in ofisi de olayda suç teşkil eden bir davranış olup olmadığını inceliyor. DOB, çökmenin yaşandığı gün 2625 Bedford Avenue için tam iş durdurma emri çıkardı. Yapı Denetim Komiseri Ahmed Tigani, işçilerin yandaki arsada kazı yaptığı sırada binanın eğilip çöktüğünü söyledi; amNewYork'a göre ise kesin bir sonuca varmak için müfettişlerin alana daha fazla erişmesi gerektiğini belirtti. Müfettişler fotoğraf, video ve tanık ifadeleri topluyor.

Çökmenin ardından DOB'a yapılan bir şikayette, bir alt yüklenicinin komşu binanın temeli boyunca bir seferde fazla toprak kazdığı ileri sürüldü; bu iddia henüz doğrulanmadı. AP'ye konuşan inşaat güvenliği uzmanı Glenn Corbett, kazı çukurunun kenarlarını tutan iksa (destek) sisteminin çökmüş göründüğünü, ancak bunun nedeninin ayrıca araştırılması gerektiğini söyledi. Çöken binanın yanındaki 1323, 1325 ve 1327 Flatbush Avenue için tahliye kararı sürüyor.

Yaklaşık bir gün süren aramanın bilançosu: 8 ölü, 18 yaralı

Bina, 11 Kasım çarşamba günü yerel saatle 16.00'yı biraz geçe (TSİ 12 Kasım 00.00 civarı) çöktü. Mamdani'ye göre ilk itfaiye ekibi ihbardan bir dakika içinde olay yerine ulaştı; çalışmalara 250'den fazla itfaiyeci ve acil sağlık görevlisi katıldı. CBS New York'a göre TSİ 02.15 sularında hamile bir kadın enkazdan sağ çıkarıldı. Yağmur altında süren çalışmalar, New York İtfaiyesi'nin (FDNY) başka kurban olmadığını belirlemesiyle 12 Kasım yerel saatle 15.37'de (TSİ 23.37) sona erdi; alan DOB ve polise devredildi.

Mamdani'nin açıkladığı bilançoya göre ikisi çocuk sekiz kişi hayatını kaybetti; ölen yetişkinler 20'li ve 30'lu yaşlardaydı. Ölenlerden ikisi yandaki şantiyede çalışan işçilerdi; bunlardan biri AP'ye göre 26 yaşındaki Ekvadorlu José Luis Caguana Cosquillo'ydu. Mamdani kurbanların Meksika, Kolombiya, Ekvador, Trinidad ve başka ülkelerden gelen göçmenler olduğunu söyledi; NBC New York'un aktardığına göre Kolombiya Konsolosluğu ölenlerden üçünün Kolombiya vatandaşı olduğunu bildirdi. Democracy Now ise kurbanlar arasında Guatemala ve Gine'den gelenlerin de bulunduğunu aktardı. Yaralı sayısı kaynaklara göre değişiyor: belediye 4'ü itfaiyeci, 14'ü sivil 18 yaralı açıkladı; ilk raporlarda bu sayı 17, Democracy Now'da ise en az 23 olarak geçiyor. Yaralılardan birinin durumu kritik.

Evleri hasar gören ya da tahliye edilen sakinler için Kızılhaç ve kentin acil durum birimi, Flatbush YMCA binasında geçici barınma ve psikolojik destek sunan bir merkez açtı. Flatbush Avenue'nun Clarendon Road ile Bedford Avenue arasındaki bölümü trafiğe kapalı.

Kaynaklar: AP, CBS New York, amNewYork, NBC New York, PBS NewsHour, Yahoo News, Democracy Now