Moskova'da bombalı araç saldırısı: Azarov'un eski danışmanı Zavorotniy ağır yaralandı

Moskova'da 13 Kasım sabahı patlayan araçta, Rusya yanlısı eski Ukrayna Başbakanı Mıkola Azarov'un eski danışmanı Sergey Zavorotniy ağır yaralandı. Saldırı, bir gün önce St. Petersburg'da bir Rus askerinin öldüğü bombalı saldırının ardından geldi.

Moskova'nın güneyindeki Çertanovo semtinde 13 Kasım sabahı bir cip seyir halindeyken patladı. Rusya Soruşturma Komitesi'ne göre aracı kullanan kişi, 2010-2014 arasında Ukrayna başbakanlığı yapan Rusya yanlısı Mıkola Azarov'un eski basın sözcüsü ve danışmanı Sergey Zavorotniy'di. 72 yaşındaki Zavorotniy yaralı olarak hastaneye kaldırıldı. Reuters, olayı iki gün içinde Rusya'da yaşanan ikinci bombalı araç saldırısı olarak duyurdu; bir gün önce St. Petersburg'da bir Rus askeri benzer bir patlamada hayatını kaybetmişti.

Kirovogradskaya Caddesi'nde patlayan cip kimindi?

Patlama, Kirovogradskaya Caddesi üzerinde, Yujnaya metro istasyonu yakınındaki bir konut bölgesinde sabah saatlerinde meydana geldi. Moskova saati TSİ ile aynı olduğundan olay Türkiye saatiyle de sabaha denk geliyor; kesin saat resmi açıklamalarda yer almadı. Meduza ve Kyiv Independent'ın aktardığına göre patlayan araç Zavorotniy adına kayıtlı siyah bir Toyota Fortuner'dı. Güvenlik birimlerine yakın Telegram kanalı Shot, aracın yaklaşık 200 metre ilerledikten sonra infilak ettiğini yazdı.

Kommersant gazetesi ön bulgulara dayanarak, aracın altına yaklaşık 300 gram TNT gücünde el yapımı bir düzenek, büyük olasılıkla mıknatıslı bir mayın yerleştirildiğini bildirdi. Olayın ilk dakikalarında dile getirilen "araçtaki gaz tüpü patladı" açıklaması, Rus basınına göre sonradan geçerliliğini yitirdi.

Zavorotniy'nin sağlık durumu hakkında neler biliniyor?

Soruşturma Komitesi yalnızca Zavorotniy'nin yaralandığını ve hastaneye kaldırıldığını doğruladı. Moscow Times, oradan geçenlerin ilk yardım yaptığını ve yaralının ağır durumda hastaneye ulaştırıldığını yazdı. Ren TV ve Rus basınındaki diğer haberlere göre Zavorotniy sol kolunu kaybetti; beyin sarsıntısı, kırık kaburgalar ve bacakta açık kırık tespit edildi. AP'nin aktardığı Ren TV haberinde komada olduğu da öne sürüldü. Azarov ise Rus devlet televizyonuna Zavorotniy'nin durumunun kritik olduğunu söyledi. Bu yazının hazırlandığı 13 Kasım itibarıyla doktorlardan resmi bir açıklama yapılmadı.

Kremlin çizgisindeki yorumcuya yöneltilen istihbarat iddiası

1954'te Habarovsk'ta doğan Zavorotniy, Kiev Devlet Üniversitesi'nden mezun oldu ve Sovyet döneminde Komsomolskaya Pravda gazetesinin Latin Amerika muhabirliğini yaptı. 2003-2004'te Rusya Devlet Duması'ndaki Rodina grubunun basın birimini yönetti, ardından Viktor Yanukoviç döneminin başbakanı Azarov'un basın sözcüsü ve danışmanı oldu.

2014'teki Meydan protestoları Yanukoviç'i devirince Azarov ve Zavorotniy Rusya'ya geçti. Azarov 2015'te kendisini sürgündeki hükümet olarak tanıtan "Ukrayna'yı Kurtarma Komitesi"ni kurdu; Zavorotniy bu yapının basın sözcüsü olarak anıldı. Rusya'da Ukrayna yönetimini eleştiren bir internet sitesi yönetti ve 2018'de 2014 olaylarını Batı istihbaratının düzenlediği bir darbe olarak anlatan bir kitabın ortak yazarı oldu. Reuters'a göre Kiev, Azarov'a yaptırım uyguladığında Zavorotniy bu adımı "Ukrayna usulü McCarthycilik" diye nitelendirmişti.

AP ve Moscow Times, ABD Senatosu İstihbarat Komitesi'nin 2016 ABD seçimlerine Rus müdahalesine ilişkin raporunda Zavorotniy'nin Rusya Dış İstihbarat Servisi'nin (SVR) bir subayı olarak tanımlandığını hatırlattı. Meduza'ya göre bu tespit, Zavorotniy'nin SVR'ye bağlı olduğu belirtilen bir askeri birimle ilişkilendirilmesine dayanıyor. İddia Rusya tarafından doğrulanmış değil.

Soruşturma "genel tehlikeli yöntemle öldürmeye teşebbüs" maddesinden açıldı

Soruşturma Komitesi, Rus Ceza Kanunu'nun 30. maddesinin 3. fıkrası ile 105. maddesinin 2. fıkrasının "e" ve "j" bentleri uyarınca dava açtı. Bu düzenleme, genel tehlike yaratan bir yöntemle ve önceden anlaşmış bir grup tarafından öldürmeye teşebbüsü kapsıyor. Kommersant, dosyanın ileride terör suçunu düzenleyen 205. maddeye çevrilebileceğini yazdı. Komite henüz bir şüpheli adı açıklamadı.

Moscow Times'ın aktardığına göre Kommersant, müfettişlerin Ukrayna istihbarat servislerinin olası rolünü incelediğini bildirdi. Azarov ise saldırıyı "canavarca bir terör eylemi" olarak nitelendirdi ve Zavorotniy'nin Ukrayna yönetimini eleştirdiği için hedef alındığını düşündüğünü söyledi. Reuters ve AP'nin aktardığına göre Ukrayna makamları 13 Kasım itibarıyla ne Moskova'daki ne de St. Petersburg'daki patlama hakkında açıklama yaptı; saldırıları üstlenen de olmadı.

Bir gün önce St. Petersburg'da albay olduğu bildirilen asker öldürüldü

12 Kasım sabahı yerel saatle 07.00 civarında (TSİ 07.00) St. Petersburg'un Puşkinski bölgesinde bir askerin aracının altına yerleştirilen bomba, araç avludan çıktıktan kısa süre sonra patladı. Soruşturma Komitesi askerin adını vermeden "bir askeri personelin öldürülmesi" suçlamasıyla dava açtığını duyurdu. Yerel yayın organı Fontanka askerin albay olduğunu yazdı; 78.ru'ya göre Hava-Uzay Kuvvetleri'ne bağlı 6. Muhafız Hava ve Hava Savunma Ordusu'nda görevliydi. Reuters bu bilgileri bağımsız olarak doğrulayamadığını belirtti. Fontanka'nın isimsiz kaynağa dayanarak verdiği, bombayı yerleştiren kişinin Rusya'dan kaçtığı yönündeki bilgi de resmi olarak teyit edilmedi. Aynı bölgede 27 Ağustos'ta da bir subay aracında patlayan bombayla hayatını kaybetmiş, eşi yaralanmıştı.

Dugina'dan Sarvarov'a uzanan suikast dizisi

Şubat 2022'den bu yana Rusya'da savaşla bağlantılı kişileri hedef alan çok sayıda bombalı saldırı yaşandı. Ağustos 2022'de Rus milliyetçi düşünür Aleksandr Dugin'in kızı Darya Dugina Moskova yakınlarında aracına yerleştirilen bombayla öldürüldü; Rusya Ukrayna'yı suçladı, Kiev sorumluluğu reddetti. Nisan 2023'te savaş yanlısı blogcu Vladlen Tatarski St. Petersburg'da bir kafede kendisine hediye edilen heykelciğin içindeki bombayla hayatını kaybetti.

Aralık 2024'te Rus ordusunun radyolojik, kimyasal ve biyolojik savunma birliklerinin komutanı Korgeneral İgor Kirillov Moskova'da evinin önünde bir scooter'a yerleştirilen bombayla öldürüldü; AP'ye göre Ukrayna Güvenlik Servisi (SBU) saldırıyı kendisinin düzenlediğini açıkladı. Nisan 2025'te Genelkurmay'ın Ana Harekât Dairesi başkan yardımcısı Korgeneral Yaroslav Moskalik, Moskova yakınlarındaki Balaşiha'da araç bombasıyla öldü; Meduza'ya göre Soruşturma Komitesi saldırıyı SBU'nun yaptırdığını öne sürdü ve fail olarak yargılanan İgnat Kuzin Kasım 2025'te ömür boyu hapse çarptırıldı. Aralık 2025'te Genelkurmay'ın harekât eğitimi dairesinin başındaki Korgeneral Fanil Sarvarov Moskova'da aracının altına konan bombayla hayatını kaybetti; Al Jazeera'ya göre müfettişler Ukrayna istihbaratının rolünü olası senaryolardan biri olarak inceledi.

2026'da da saldırılar sürdü. Haziranda Balaşiha'da bir subay aracında patlayan bombayla öldü; resmi makamlar kimliğini açıklamasa da Rus ve Ukrayna medyası onu Savunma Bakanlığı'nın füze ve topçu dairesinin başı Damir Davıdov olarak tanıttı. AP'nin derlemesine göre ağustosta Moskova'da bir restoranda patlayan bomba bombacı dahil beş kişiyi öldürdü, Yekaterinburg yakınlarında bir insansız hava aracı fabrikasının müdürü araç bombasıyla ağır yaralandı. AP, Kiev'in Rusya içindeki bazı saldırıları üstlendiğini hatırlatıyor; Reuters'a göre Ukraynalı kaynaklar bazı saldırıları ise reddetti.

Kaynaklar: Reuters, AP, Moscow Times, Meduza, Kommersant, Kyiv Independent, Rossiyskaya Gazeta, Current Time, Al Jazeera