BepiColombo sonunda Merkür yörüngesinde

Teknoloji Zeynep Aydemir
BepiColombo sonunda Merkür yörüngesinde
Avrupa ve Japonya'nın ortak uzay aracı BepiColombo, 2018'de başlayan yolculuğun sonunda 21 Kasım'da Merkür yörüngesine yerleşti. Araç, bir yıllık gecikmeye yol açan motor arızasına rağmen hedefine ulaştı.
30 SANİYEDE ÖZET
  • Yörüngeye giriş itkisi 21 Kasım'da 21.24 TSİ'de başladı ve 37 dakika sürdü.
  • Merkür'ün çevresinde daha önce yalnız NASA'nın MESSENGER aracı dolaşmıştı (2011-2015).
  • 2024'teki güç arızası varışı Aralık 2025'ten Kasım 2026'ya kaydırdı.
  • ESA'nın MPO'su ile JAXA'nın Mio'su 9-10 Aralık'ta ayrılacak, bilimsel gözlemler Nisan 2027'de başlayacak.

Kritik manevra, Avrupa Uzay Ajansı'nın (ESA) Almanya'nın Darmstadt kentindeki kontrol merkezinden izlendi. Aracın iticileri Cumartesi akşamı 37 dakika boyunca ateşlendi; amaç, aracı Merkür'ün çekim alanının yakalayabileceği kadar yavaşlatmaktı. Space.com'a göre itki 18.24 GMT'de, yani Türkiye saatiyle 21.24'te başladı.

Sonucun Dünya'ya ulaşması ise birkaç saat sürdü. ESA'nın operasyon ekibi gece saatlerinde sosyal medyadan, uçuş dinamiği biriminin aracın Merkür çevresinde yörüngeye yakalandığını doğruladığını duyurdu. Ekip, telemetri verilerinin incelenmeye devam ettiğini ve ayrıntılı bilginin bu hafta başında paylaşılacağını bildirdi.

Merkür'de yörünge kurmak neden bu kadar zor?

Merkür, Güneş'e en yakın gezegen. Oraya giden bir araç Güneş'in çekimiyle sürekli hızlanır; asıl güçlük gezegene ulaşmak değil, yanından geçip gitmeden yavaşlayabilmektir. Bu yüzden BepiColombo doğrudan bir rota izlemedi.

20 Ekim 2018'de Fransız Guyanası'ndaki Kourou üssünden Ariane 5 roketiyle fırlatılan araç, yaklaşık sekiz yıl boyunca dokuz gezegen geçişi yaptı. EarthSky'ın derlediği takvime göre bunlar bir Dünya, iki Venüs ve altı Merkür yakın geçişinden oluşuyordu. Her geçiş, aracın hızını ve yönünü yakıt harcamadan biraz daha ayarladı. Son Merkür geçişi 8 Ocak 2025'te yapılmıştı.

Bu başarıyla BepiColombo, Merkür yörüngesine giren ikinci görev oldu. Daha önce yalnız NASA'nın MESSENGER aracı, Mart 2011 ile Nisan 2015 arasında gezegenin çevresinde dolaşmıştı.

BepiColombo görevinin 2018'deki fırlatmadan 2027'de başlayacak bilimsel gözlemlere kadar uzanan zaman çizelgesi: Dünya ve Venüs geçişleri, altı Merkür geçişi, 2024 güç arızası, 3 Eylül 2026'da transfer modülünün ayrılması, 21 Kasım 2026'da yörüngeye giriş ve Aralık 2026'da iki orbiterin ayrılması
BepiColombo'nun fırlatmadan bilimsel gözlemlere uzanan yolculuğu. Grafik: İlkeli Haber (ESA, JAXA ve Space.com verileriyle)

Güç arızası varışı neden bir yıl geciktirdi?

Görev başlangıçta Aralık 2025'te Merkür yörüngesine girecekti. Ancak Nisan 2024'te, aracı taşıyan Merkür Transfer Modülü'nün (MTM) güç sisteminde arıza çıktı. Japonya Uzay Araştırmaları Ajansı'nın (JAXA) bilim enstitüsü ISAS'ın açıklamasına göre sorun, iyon motorlarının en yüksek güçte çalışmasını engelledi.

Mühendisler motorları daha düşük güçte çalıştıran bir çözüm buldu, fakat bu itki eski takvime yetmiyordu. Eylül 2024'te açıklanan yeni rota, varışı yaklaşık bir yıl sonraya, Kasım 2026'ya kaydırdı. ISAS, bu değişikliğin varış sonrası bilimsel planı etkilemeyeceğini belirtmişti.

İyon motoru, yakıt olarak kullandığı gazı elektrikle iyonlaştırıp çok yüksek hızla dışarı püskürten bir sistem. İtkisi küçük ama uzun süre çalışabildiği için uzak yolculuklarda tercih ediliyor. Görevini tamamlayan transfer modülü, 3 Eylül 2026'da araçtan ayrılmıştı.

Mio ve MPO Aralık'ta yollarını ayıracak

BepiColombo aslında iki ayrı uzay aracından oluşuyor. ESA'nın geliştirdiği Merkür Gezegen Yörünge Aracı (MPO) yaklaşık 1.230 kilogram ağırlığında ve 11 bilimsel alet taşıyor. JAXA'nın Merkür Manyetosfer Yörünge Aracı Mio ise 255 kilogram ve beş alete sahip. İkisi şimdilik birbirine bağlı halde gezegenin çevresinde dolaşıyor.

ESA'nın takvimine göre iki araç 9-10 Aralık 2026'da ayrılacak. Mio, gezegenin kutupları üzerinden geçen ve oldukça basık (eliptik) bir yörüngeye yerleşecek. MPO ise kendi motorlarıyla yörüngesini daraltacak; Space.com'a göre son bilim yörüngesine 10 Mart 2027 civarında ulaşması bekleniyor.

  • 16 Aralık 2026: Yolculuk boyunca Mio'yu Güneş'ten koruyan kalkan ve bağlantı yapısının (MOSIF) MPO'dan ayrılması
  • 10 Mart 2027: MPO'nun hedef yörüngeye ulaşması
  • Nisan 2027: Bilimsel operasyonların başlaması (Space.com ve WRAL'a göre 6 Nisan)

İki araçla Merkür'e ilk kez aynı anda bakılacak

Merkür'ü aynı anda iki uzay aracıyla inceleyen ilk görev olan BepiColombo, gezegenin yüzeyinden iç yapısına, manyetik alanından Güneş rüzgârıyla etkileşimine kadar geniş bir alanda veri toplayacak. MPO yüzeyi ve iç yapıyı, Mio ise gezegeni saran manyetik ortamı inceleyecek.

EarthSky, bunun MESSENGER'ın 2015'te görevini bitirmesinden bu yana Merkür'e yapılan ilk yakın bakış olacağını hatırlatıyor. Planlanan ana bilim görevi en az bir yıl sürecek. Görev, adını yerçekimi destekli manevra fikriyle tanınan İtalyan bilim insanı Giuseppe "Bepi" Colombo'dan alıyor.

Kaynaklar: ESA, JAXA/ISAS, Space.com, EarthSky, WRAL

Paylaş: WhatsApp X Facebook
En Son Haberler
Altın At'ta en iyi film Hong Kong'dan Altın At'ta en iyi film Hong Kong'dan Bingazi'de Rus savaş gemisinde patlama Bingazi'de Rus savaş gemisinde patlama Yapay zekâ kopyası Kore'de bakanı düşürdü Yapay zekâ kopyası Kore'de bakanı düşürdü İran Bahreyn'de sanayi tesisini vurdu İran Bahreyn'de sanayi tesisini vurdu Ünlüler Las Vegas'ta LEGO araçlarla yarıştı Ünlüler Las Vegas'ta LEGO araçlarla yarıştı Tüm haberler ›