Kırım Köprüsü'nün karayolu kemeri Kerç Boğazı'na çöktü

Gündem Selin Aksoy
Kırım Köprüsü'nün karayolu kemeri Kerç Boğazı'na çöktü
Ukrayna'nın 17 Kasım gecesi düzenlediği füze ve İHA saldırısında Kırım (Kerç) Köprüsü'nün karayolu kemeri ve altındaki açıklık Kerç Boğazı'na çöktü. Zelenskiy saldırıyı eşi görülmemiş bir operasyon olarak nitelendirirken Kremlin köprünün eskisinden daha iyi yeniden yapılacağını açıkladı. Rusya aynı gece Kiev'in Dnipro üzerindeki iki köprüsünü balistik füzelerle vurdu.

Rusya'yı işgal altındaki Kırım'a bağlayan Kırım (Kerç) Köprüsü'nün karayolu kemeri, Ukrayna'nın 17 Kasım gecesi düzenlediği füze ve insansız hava aracı (İHA) saldırısının ardından Kerç Boğazı'na çöktü. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy saldırıyı "eşi görülmemiş bir operasyon" olarak nitelendirdi. Kremlin ise köprünün yeniden yapılacağını ve "eskisinden bile daha iyi" olacağını açıkladı. Saldırı, köprüye iki gün üst üste yapılan ikinci saldırıydı ve ABD'nin arabuluculuğundaki barış temaslarının yoğunlaştığı bir haftaya denk geldi.

Kemer ve altındaki dört şeritli yol denize düştü

Ukrayna Güvenlik Servisi (SBU), Kyiv Independent'ın aktardığı açıklamada "metal kemerlerden birinin ve altındaki karayolu açıklığının tamamen yok edildiğini", köprü parçalarının deniz tabanında yattığını söyledi. Ukrayna Genelkurmayı'na göre karayolu kullanılamaz durumda; demiryolu kısmı ise ayakta, ancak onun kemeri de hasarlı. The Moscow Times, doğrulanamayan görüntülerde 227 metrelik karayolu kemerinin boğaza çöktüğünün görüldüğünü, bitişikteki demiryolu kemerinin ise ayakta kaldığını yazdı.

Saldırıda kullanılan Flamingo füzesini üreten Fire Point şirketi, Telegram'daki açıklamasında yaklaşık 900 fit (yaklaşık 275 metre) yol yüzeyinin yok olduğunu ve iki kemerden birinin çöktüğünü öne sürdü. ABC News bu rakamı şirketin iddiası olarak aktardı. CNBC ise sosyal medyadaki görüntüleri bağımsız olarak doğrulayamadığını belirtti. Bu yazının hazırlandığı 17 Kasım akşamı itibarıyla Rusya, hasarın boyutuna ilişkin ayrıntılı bir açıklama yapmadı.

Financial Times'ın denizcilik güvenliği şirketi Ambrey'e dayandırdığı habere göre kemer, Azak Denizi ile Karadeniz arasındaki ana derin su geçidi olan Kerç-Yenikale Kanalı'na düştü ve ticari gemiler kanalı kullanamıyor. Bu, Rusya'nın tahıl, akaryakıt ve gübre sevkiyatını da etkileyebilecek bir gelişme.

Kırım Köprüsü'nün Kerç Boğazı'ndaki gemi geçiş kanalı üzerinde yükselen beyaz çelik kemeri ve altından geçen tanker
Köprünün gemi geçiş kanalı üzerindeki kemerli bölümü, 2020'deki hali. Ambrey'e göre çöken kemer bu kanala düştü. | Fotoğraf: Leon petrosyan / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Yedi aşamalı operasyonun son halkası

Zelenskiy, saldırının birkaç haftadır süren bir operasyonun yedinci aşaması olduğunu söyledi. Ona göre bu süreçte köprüyü koruyan hava savunma sistemleri, radarlar ve elektronik harp unsurları sistematik olarak etkisiz hale getirildi. Zelenskiy, karayolu kısmının Palianitsia İHA'larıyla, demiryolu kısmının ise Neptün füzeleri ile Ruta ve FP-5 sistemleriyle vurulduğunu, son darbenin Flamingo seyir füzesiyle indirildiğini anlattı. Fire Point'in kurucu ortağı ve baş mühendisi Denis Ştilierman da şirketin saldırıdaki rolünü doğruladı.

Zelenskiy operasyonu, Rusya'nın Ukrayna altyapısına, özellikle Dnipro nehri üzerindeki köprülere yönelik saldırılarına bir yanıt olarak tanımladı. Bir gün önce, 16 Kasım'daki İHA saldırısında Kremlin hasarı "küçük" olarak nitelendirmişti.

Kremlin, köprünün "daha iyi" yeniden yapılacağını söylüyor

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, köprünün onarılacağından "şüphe olmadığını" ve "eskisinden bile daha iyi" olacağını söyledi. Peskov, Devlet Başkanı Vladimir Putin'in bilgilendirildiğini, saldırıların bu hafta yapılacak zirveyle bağlantısının da göz ardı edilemeyeceğini ifade etti. Başbakan Yardımcısı Marat Husnullin başkanlığında bir hükümet komisyonu kuruldu. Rusya Soruşturma Komitesi ise olayla ilgili "terör eylemi" soruşturması başlattı.

Ukraynalı askeri havacılık uzmanı Andriy Haruk'a göre yaklaşık 6 bin ton ağırlığındaki çöken yapının açık denizde yeniden kurulması mümkün değil ve onarım bir yıl ya da daha uzun sürebilir. Bu değerlendirme Rus yetkililerinden gelmiyor; Moskova henüz bir onarım takvimi açıklamadı.

Trafik durdu, demiryolu tek hattan açıldı

Rusya Ulaştırma Bakanlığı, karayolu ve demiryolu trafiğinin durdurulduğunu, ilk bilgilere göre can kaybı olmadığını açıkladı. CNBC'nin aktardığına göre bakanlık daha sonra demiryolu trafiğinin tek hattan yeniden başladığını, ikinci hatta çalışmaların sürdüğünü bildirdi. Sivastopol Valisi Mihail Razvojayev, ABC News'e göre halktan köprü geçişlerini ertelemesini istedi.

Feribot konusunda bilgiler çelişkili. The Moscow Times trafiğin büyük bölümünü feribotların taşıdığını yazarken, Kyiv Independent'ın görüştüğü eski Ukrayna Hava Kuvvetleri subayı Oleksandr Hrapçinskiy feribotun zaten devre dışı olduğunu öne sürdü. BBC Rusça servisinin askeri analisti İlya Abişev, The Moscow Times'ın aktardığı değerlendirmesinde uzun süreli bir kapanmanın Kırım'ı feribotlara ve işgal altındaki güney Ukrayna'dan geçen kara yoluna bağımlı bırakacağını söyledi.

Rusya'ya göre savaşın en büyük İHA dalgası

Köprü saldırısı, Ukrayna'nın Rusya içlerine yönelik çok daha geniş bir hava saldırısının parçasıydı. Rusya Savunma Bakanlığı'nın 16 Kasım'da kendi televizyon kanalı Zvezda üzerinden yaptığı açıklamaya göre 24 saatte 2.049 Ukrayna İHA'sı, 4 Flamingo seyir füzesi ve 7 güdümlü bomba düşürüldü. Bakanlık 16 Kasım gecesi 1.336 İHA ile gece rekoru kırıldığını, ertesi gece ise 1.441 İHA ile bu rekorun da aşıldığını açıkladı. Moskova Belediye Başkanı Sergey Sobyanin, 15-16 Kasım arasında yaklaşık 600, 16-17 Kasım arasında yaklaşık 800 İHA'nın başkent bölgesine yöneldiğini söyledi. Bu rakamlar bağımsız olarak doğrulanamıyor.

The Moscow Times, Başkurdistan'daki bir Gazprom rafinerisinin de vurulduğunu bildirdi. Polonya Dışişleri Bakanı Radosław Sikorski, Ukrayna'nın birkaç gün içinde iki rafineriyi, bir hava üssünü ve "Kerç köprüsünün yarısını" vurduğunu yazdı. Rusya'nın atadığı Kırım yöneticisi Sergey Aksyonov ise Kerç yakınlarındaki Lenin ilçesinde bir İHA saldırısında iki kişinin öldüğünü açıkladı.

Kiev'in iki Dnipro köprüsü balistik füzelerle vuruldu

Rusya aynı gece Kiev'deki Kuzey ve Güney köprülerini hedef aldı. Zelenskiy'e göre 16 Kasım'ı 17 Kasım'a bağlayan gece, TSİ ile saat 01.00 sularında Güney Köprüsü'ne dört, Kuzey Köprüsü'ne üç balistik füze atıldı. Her iki köprü de trafiğe kapatıldı; Kyiv Independent'a göre Güney Köprüsü öğleden sonra kısmen ve ağırlık sınırıyla açıldı, Kuzey Köprüsü'nün açıldığına dair bilgi yok. Belediye Başkanı Vitali Kliçko, bazı bölgelerde su ve ısınmanın kesildiğini söyledi.

Ukrayna Hava Kuvvetleri'ne göre Rusya o gece 306 İHA ile balistik ve seyir füzeleri fırlattı; 205 İHA düşürüldü ya da etkisiz hale getirildi, 44 noktada isabet kaydedildi. ABC News'in yerel yetkililerden derlediği bilgilere göre Kiev'de 2, Çernihiv'de en az 3, Zaporijya'da 1 ve Vinnitsa'da 1 olmak üzere Ukrayna'da en az 7 kişi öldü. Enerji Bakan Yardımcısı Artem Nekrasov sekiz bölgede elektrik kesintisi yaşandığını açıkladı; enerji şirketi DTEK'e göre yalnızca Dnipropetrovsk bölgesinde 700 bin hane elektriksiz kaldı.

Kırım Köprüsü'ne 2022'den Kasım 2026'ya kadar yapılan başlıca saldırıları gösteren zaman çizelgesi
Köprü, 17 Kasım'a kadar birkaç kez hasar görse de hiç uzun süre kullanım dışı kalmamıştı. Grafik: İlkeli Haber (Kyiv Independent, Financial Times, The Moscow Times ve Euromaidan Press verileriyle)

19 kilometrelik köprü neden Kırım için hayati?

Yaklaşık 4 milyar dolara mal olan 19 kilometrelik köprü, Rusya'nın 2014'te Kırım'ı ilhak etmesinin ardından inşa edildi ve 2018'de Putin'in bir kamyonla geçişiyle açıldı. İstanbul'daki 15 Temmuz Şehitler Köprüsü'nün yaklaşık 12 katı uzunluğunda (bu bizim hesabımız). Köprü, 2022'den bu yana Kırım'daki Rus kuvvetlerinin başlıca ikmal yollarından biri.

Ekim 2022'deki kamyon bombası karayolu açıklıklarını kısmen çökertti ve bir yakıt trenini yaktı. Bu saldırıdaki can kaybı kaynaklarda dört ya da beş olarak geçiyor. Temmuz 2023'teki insansız deniz aracı saldırısında da bir karayolu açıklığı hasar gördü. Haziran 2025'te SBU, köprü ayaklarına yaklaşık 1.100 kilogram TNT eşdeğeri sualtı patlayıcısı yerleştirip patlattığını açıkladı. Haziran 2026'da ise Ukrayna, Kırım'ı kuzeydeki karayolu ve demiryolu köprülerinden ve Kerç koridorunun iki ucundan vuran bir kampanya yürüttü. Kyiv Independent'a göre köprü önceki saldırılarda hasar alsa da hiç tamamen hizmet dışı kalmamıştı.

Saldırı, Berlin ve Shenzhen görüşmelerinin arifesinde geldi

Saldırı, diplomasi trafiğinin yoğun olduğu bir haftaya denk geldi. ABD, Ukrayna ve Rusya arasında geçen hafta Abu Dabi'de yapılan görüşmeler bir sonuç vermeden bitti. Axios'un haberine dayanan Ukrainska Pravda'ya göre ABD'nin özel temsilcisi Steve Witkoff ile Jared Kushner, 19 Kasım Perşembe günü Berlin'de Ukraynalı ve Avrupalı yetkililerle güvenlik garantilerini ve savaş sonrası yeniden yapılanmayı görüşecek. Aynı gün Donald Trump, Vladimir Putin ve Şi Cinping'in Çin'in Shenzhen kentindeki APEC zirvesi sırasında bir araya gelmesi bekleniyor.

ABD Savunma Bakan Yardımcısı Elbridge Colby ise Kyiv Independent'ın aktardığına göre Ukrayna'nın saldırılarının savaşı sona erdirmede etkili olmadığını savundu.

Kaynaklar: Kyiv Independent, Financial Times, The Moscow Times, ABC News, CNBC, United24 Media, Ukrainska Pravda, Axios, Euromaidan Press

Paylaş: WhatsApp X Facebook