DOLAR 50,39 %0,04
EURO 55,50 %0,13
ALTIN 6.260 %0,33
GÜMÜŞ 76,33 %3,60
BIST 100 11.842 %0,01
PETROL $92,43 %3,56
BITCOIN $65.064 %0,39

Kanarya Adaları'na hafta sonu 3 bini aşkın göçmen ulaştı

Gündem Zeynep Aydemir
Kanarya Adaları'na hafta sonu 3 bini aşkın göçmen ulaştı
Kanarya Adaları'na 14-15 Kasım hafta sonunda 3.047 düzensiz göçmen ulaştı; cumartesi gelen 1.580 kişi tek gün rekoru oldu. Gelenlerin çoğu El Hierro'ya çıktı, Madrid 17 Kasım'da yeni önlemleri görüşecek. Yıllık rekor hâlâ 2024'te.

İspanya'nın Atlantik'teki Kanarya Adaları'na 14-15 Kasım hafta sonunda 3.047 düzensiz göçmen ulaştı. Cumartesi günü (14 Kasım) gelen 1.580 kişi, İspanyol haber ajansı EFE'nin geçici sayımına göre takımadalarda bir günde karaya çıkan en yüksek sayı. Önceki rekor, 7 Kasım 2020'de kurtarılan 1.461 kişiydi. Pazar günü de dokuz teknede 1.467 kişi geldi. Gelenlerin büyük bölümü, nüfusu yaklaşık 11.400 olan El Hierro adasına çıktı.

Haberlerdeki "rekor" ifadesi tek bir günü anlatıyor. Yıllık rekor hâlâ 46.843 kişiyle 2024'te duruyor ve 2026'nın bu sayıya yaklaşması için çok yol var. Kasımın ilk iki haftasında gelişler öyle hızlandı ki bölge yönetimi, ada meclisi ve Madrid peş peşe acil durum kararı aldı.

1.488 mi, 1.580 mi? Sayı gece yarısına doğru değişti

Cumartesi akşamı yayımlanan ilk bilançoda, İspanya Deniz Kurtarma Servisi'nin (Salvamento Marítimo) kayıtlarına dayanarak 14 teknede 1.488 kişi sayılıyordu. Al Jazeera ve Euronews 15 Kasım'daki haberlerinde bu sayıyı kullandı. EFE ise El Hierro'daki La Restinga limanına yerel saatle 23.07'de (TSİ 02.07) 92 kişilik bir teknenin daha yanaştığını bildirdi ve günün toplamını 15 teknede 1.580 kişiye çıkardı. İki sayı da 1.461'lik eski rekoru geçiyor ve ikisi de geçici.

EFE'nin dökümüne göre 13 tekneyle 1.327 kişi El Hierro'ya (çoğu La Restinga'ya, bir bölümü La Estaca limanına), 203 kişi Gran Canaria'daki Arguineguín'e, 50 kişi de Tenerife'deki Los Cristianos'a çıkarıldı. Aralarında en az 120 kadın ve 173 reşit olmayan birey vardı. Tek başına 1.327 kişi, El Hierro nüfusunun yaklaşık yüzde 12'sine denk geliyor (bu bizim hesabımız).

Operasyonlarda Salvamento Marítimo'nun altı gemisi ile Guardia Civil'in iki karakol botu görev aldı. Bir önceki gün de 8 teknede 843 kişi gelmişti. Kurtarmalar pazar sabahı da sürdü.

2018-2026 yılları arasında Kanarya Adaları'na deniz yoluyla gelen düzensiz göçmen sayısını gösteren sütun grafik; 2024'te 46.843 ile zirve, 2026'da 31 Ekim'e kadar 13.327
Kanarya Adaları'na deniz yoluyla yıllık düzensiz gelişler. 2026 sütunu yalnız 31 Ekim'e kadarki resmî sayıyı gösteriyor, kasım gelişleri dahil değil. Grafik: İlkeli Haber (İspanya İçişleri Bakanlığı verileriyle)

Yılın büyük bölümünde gelişler 2024'ün çok altındaydı

Bu ani yükselişi bu kadar dikkat çekici kılan, öncesindeki sakinlik. İspanya İçişleri Bakanlığı'nın 15 günlük raporuna göre 1 Ocak-31 Ekim 2026 arasında Kanarya Adaları'na deniz yoluyla 13.327 kişi geldi. Reuters'a göre bu sayı 2024'ün aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 61 daha düşük. Al Jazeera ise aynı sayının 2025'in aynı döneminin yüzde 5,5 altında kaldığını yazdı. Ekim ayında gelişler hızlanmış, bakanlık verilerine göre ay 6.194 kişiyle kapanmıştı. Euronews'a göre bu, rotada 2023'ten bu yana görülen en yüksek aylık baskıydı.

Kasımda tablo hızla değişti. Reuters, ayın ilk altı gününde deniz kurtarma ekiplerinin 3.261 kişiyi kurtardığını bildirdi. Kanarya hükümetinin verilerine göre 1-9 Kasım arasında 66 teknede 6.665 kişi geldi. Bölge başkanı Fernando Clavijo ise son on günün toplamını 7.432 olarak açıkladı. 15 Kasım itibarıyla EFE ayın başından beri 8.000'i aşkın, Al Jazeera ise 9.000'i aşkın geliş olduğunu yazıyor. Kasımdaki bu gelişlerle 2026 toplamı, 17.788 kişiyle kapanan 2025'i şimdiden geçti.

Sayıların bu kadar farklı olmasının bir nedeni, kurumların farklı şeyleri saymasıdır. Salvamento Marítimo denizde kurtardığı kişileri sayıyor. Kanarya hükümeti ve EFE limanlara çıkışları anlık ve geçici olarak topluyor. İçişleri Bakanlığı ise kesinleşmiş verileri 15 günde bir yayımlıyor. Atlántico Hoy'un aktardığına göre İçişleri Bakanlığı, 1-15 Kasım arasında 106 teknede 11.037 kişinin Kanarya Adaları'na ulaştığını kaydetti. Bu sayı, ocak-ekim dönemindeki 13.327'lik toplamın şimdiden yüzde 80'inden fazlasına denk geliyor (bu bizim hesabımız).

El Hierro'da acil durum, Madrid'den 15 milyon euro

El Hierro ada meclisi 7 Kasım'da acil durum ilan etti. Meclis başkanı Alpidio Armas, İspanyol televizyonuna "Gelişlerdeki bu keskin artıştan çok endişeliyiz" dedi ve adadaki hastanenin durumunu "istenmeyen" olarak nitelendirdi. Clavijo da Reuters'a durumun "kesinlikle sürdürülemez" olduğunu söyledi. Sağlık ve ulaşım hizmetlerinin zorlandığını, otobüslerin göç operasyonlarına kaydırıldığını, diğer adalardan sağlık personeli getirildiğini anlattı.

İspanya hükümeti 10 Kasım'da toplanan Bakanlıklar Arası Göç Komisyonu'nun ardından Kanarya Adaları için göç acil durumu ilan etti. Hükümet, devlet kabul merkezlerinde yer açmak ve adalardan anakaraya transferleri artırmak için 15,18 milyon euro, Kızılhaç'ın ilk sağlık müdahalesi için de 1 milyon euro ayırdı. Euronews'un aktardığına göre cumartesi itibarıyla El Hierro'daki geçici kabul merkezinde (CATE) 317 kişi bulunuyordu. 158 kişi düzenli feribotla Tenerife'ye taşındı, önceki gelişlerden 11 kişi hastanede tedavi görüyordu.

Clavijo, sosyal medya hesabından "Ada bu baskıyı gerekli takviyeler olmadan karşılamaya devam edemez" diye yazdı ve 10 Kasım'da alınan kararların gecikmeden uygulanmasını istedi. Clavijo, Avrupa Birliği'nin Göçten Sorumlu Komiseri Magnus Brunner'e de mektup göndererek Atlantik rotası için acil adım çağrısı yaptı. Bölgesel Politika Bakanı Ángel Víctor Torres pazar günü La Restinga'yı ziyaret etti. elDiario.es'e göre Torres göç akışının "döngüsel" olduğunu söyleyerek 2006, 2007 ve 2020'deki benzer artışları hatırlattı; El Hierro'ya bugüne kadar yaklaşık 17.000 göçmen geldiğini, adada şu an 1.600 kişi bulunduğunu belirtti. Torres, Salvamento Marítimo'nun Guardamar Calíope gemisinin önümüzdeki günlerde bölgeye ulaşacağını açıkladı. Ada meclisi başkanı Armas da pazar günü adadaki 1.600 kişiden 900'ünün başka adalara taşınacağını söyledi.

Pazartesi (16 Kasım) gelişler yavaşladı. Atlántico Hoy'a göre La Restinga'da 15 saatlik aranın ardından öğle saatlerinde 134 kişilik bir tekne yanaştı, ardından 112 kişilik ikinci bir tekne geldi. Bakanlıklar Arası Göç Komisyonu 17 Kasım Salı günü Clavijo'nun katılımıyla yeniden toplanacak ve gündemin merkezinde El Hierro olacak.

El Hierro adasındaki La Restinga limanı; demirli tekneler, beyaz binalar ve arkada volkanik tepe
Göçmen teknelerinin çoğunun yanaştığı El Hierro'daki La Restinga limanı (2016). Fotoğraf: Rebexho / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0 (kırpıldı)

Tekneler Senegal ve Gambiya kıyılarından 4-7 günde geliyor

EFE'nin cumartesi günkü tekne tekne dökümü rotanın bugünkü yüzünü gösteriyor. Teknelerin çoğu Senegal'in Kayar, Saint-Louis, Dakar, Saloum ve Mboro kıyılarından, Gambiya'nın Brufut ve Gunjur kıyılarından, biri de Moritanya'nın başkenti Nouakchott'tan yola çıkmıştı. Yolculuklar dört ila yedi gün sürdü. Teknelerde Senegal, Gambiya, Gine, Gine-Bissau, Mali ve Togo vatandaşları vardı. En kalabalık teknede 240 kişi bulunuyordu. Gambiya'dan altı günde gelen bu teknede 12 kadın ve 36 reşit olmayan vardı. Bir başka teknede altı aylık bir bebek yolculuk etti. Senegal kıyılarından El Hierro'ya uzanan rota 1.000 kilometreyi aşıyor, yani İstanbul-Ankara arasındaki karayolu mesafesinin iki katından fazla (bu bizim kıyaslamamız).

Yetkililer artışı birkaç nedene bağlıyor. Clavijo'ya göre sakin deniz koşulları çıkışları artırıyor. Atlantik geçişleri her yıl sonbaharda, denizin görece durgun olduğu dönemde yoğunlaşıyor. Hükümetin Kanarya temsilcisi Anselmo Pestana, asıl farkın Senegal olduğunu söylüyor: 2025'te ve 2026'nın büyük bölümünde Senegal'den neredeyse hiç tekne çıkmamıştı, son haftalarda ise gelişlerin büyük kısmı oradan. Clavijo, Dakar'daki Gençlik Olimpiyat Oyunları için 15.000 polisin görevlendirilmesinin kıyı denetimini zayıflattığını ve Gambiya'daki seçim kampanyasının da etkili olduğunu ileri sürdü. Al Jazeera'ya göre Senegal, Moritanya ve Fas açıklarındaki devriyeler son yıllarda çıkış noktalarını güneye, Gambiya, Gine-Bissau ve Gine'ye kaydırdı ve yolculukları uzattı. Euronews'un aktardığı tahminlere göre aralıkta hava koşulları değişmeden gelişlerin azalması beklenmiyor.

Refakatsiz çocuk sayısı iki haftada 3.000'i aştı

Kanarya hükümetinin koruması altındaki refakatsiz reşit olmayanların sayısı kasımın ilk iki haftasında 2.300'den 3.000'in üzerine çıktı. EFE'nin aktardığına göre yetkililer, gelen çocukların yaşının da düştüğünü bildiriyor. Clavijo, çocukların başka özerk bölgelere dağıtılması sisteminin normal işlediğini belirtti.

Kaynaklar, gelenleri tanımlarken de farklı terimler kullanıyor. İspanyol makamları ve EFE "düzensiz göçmen" diyor. Al Jazeera ise "göçmenler ve mülteciler" ifadesini tercih ediyor. İspanyol Mültecilere Yardım Komisyonu (CEAR), 2024'te İspanya'ya tekneyle gelenlerin yüzde 70-80'inin sığınma başvurusu yaptığını açıklamıştı.

Dünyanın en ölümcül göç rotalarından biri

Atlantik rotası dünyanın en ölümcül göç güzergâhları arasında gösteriliyor. Reuters'a göre son haftalarda Kanarya açıklarında en az dokuz kişi öldü. 5 Kasım gecesi iki tekneden yaklaşık 500 kişi kurtarılırken bir kişinin cansız bedeni çıkarıldı. Al Jazeera'nın AFP'ye dayandırdığı habere göre bu ayın başında bir teknede iki kişi ölü bulundu, hayatta kalanlar beş kişinin daha yolda öldüğünü anlattı. Uluslararası Göç Örgütü (IOM), 2026'nın ilk on ayında Batı Afrika-Atlantik rotasında en az 450 ölüm kaydetti.

Sivil toplum kuruluşlarının sayıları daha yüksek. Kayıp ailelerinin ve kıyıdaki toplulukların bildirimlerini derleyen İspanyol kuruluşu Caminando Fronteras, yalnız Ocak-Mayıs 2026'da Kanarya rotasında 635 kişinin öldüğünü ya da kaybolduğunu açıkladı. Kuruluşa göre gelişler azalsa da rota daha ölümcül hale geldi: 2025'te karaya ulaşan her 100 kişiye karşılık yaklaşık 14 kişi ölürken, 2026'da bu sayı 21'e çıktı. IOM yalnız doğrulanabilen ölümleri sayarken Caminando Fronteras ailelerden gelen kayıp bildirimlerini de hesaba katıyor. Bu yüzden iki kaynağın sayıları birbirinden çok farklı.

Avrupa Birliği'nin Göç ve İltica Paktı 12 Haziran 2026'da yürürlüğe girdi. Al Jazeera muhabiri Smith'e göre yeni kurallar İspanya'ya yönelen akışı durdurmadı. Bu yazının hazırlandığı 16 Kasım akşamı itibarıyla kurtarma operasyonları sürüyor; kasımın tamamına ait kesin sayılar İçişleri Bakanlığı'nın ay sonu raporunda netleşecek.

Kapak fotoğrafı: El Hierro'daki La Restinga limanı. Rebexho / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Kaynaklar: EFE, Reuters, elDiario.es, Atlántico Hoy, Al Jazeera, AFP, Euronews, ARA, İspanya İçişleri Bakanlığı, Salvamento Marítimo, Kanarya Adaları Hükümeti, Uluslararası Göç Örgütü (IOM), Caminando Fronteras, CEAR

Paylaş: WhatsApp X Facebook