Şi, Trump'ı Şenzen'de pistte karşıladı
ABD Başkanı Donald Trump, APEC liderler zirvesi için 18 Kasım'da Çin'in güneyindeki Şenzen kentine ulaştı. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Trump'ı Bao'an Havalimanı'nda Air Force One'ın merdiveninin dibinde karşıladı. Perşembe günü (19 Kasım) Trump, Şi ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in ilk kez üçlü bir görüşme yapması bekleniyor.
APEC (Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği), ABD, Çin ve Rusya dahil 21 ekonomiyi bir araya getiren bölgesel bir forum. Bu yılki ev sahibi Çin; zirve 18-19 Kasım tarihlerinde Şi'nin başkanlığında yapılıyor.
Şi, Trump'ı neden uçağın merdiveninde bekledi?
NBC News'e göre Trump'ın uçağı Türkiye saatiyle 11.44'te Şenzen'e indi. Şi, Trump'ı 12.07 civarında uçaktan inerken karşıladı. İki lider tokalaştı ve kucaklaştı, ardından kırmızı halıda birlikte yürüdü.
Bu karşılama diplomatik teamülün dışında kaldı. NBC News, Şi'nin Çin'e gelen bir ABD başkanını havalimanında ilk kez bizzat karşıladığını yazdı. Trump, Eylül'de Washington'a gelen Şi'yi Joint Base Andrews üssünde kendisi karşılamıştı. Mayıs'taki Pekin ziyaretinde ise Trump'ı Şi değil, Çin Devlet Başkan Yardımcısı Han Zheng karşılamıştı.
IBTimes'a göre bu jest, Pekin'in Moskova ile ilişkisinde bir değişikliğe işaret etmiyor. Nitekim Putin, Trump'tan önce kente gelmiş ve Şi'nin kurmay başkanı Cai Qi tarafından karşılanmıştı.

Putin, Trump'tan önce Şi'yle iki saat görüştü
Şi ile Putin, Trump gelmeden birkaç saat önce Şenzen'de bir araya geldi. Rus haber ajansı TASS'a göre görüşme iki saati aştı. Şi, Putin'e "eski dostum" diye hitap etti; Çin devlet medyasına göre bu, iki liderin 50. yüz yüze görüşmesiydi.
NBC News'in aktardığına göre Putin, Şi'ye Rusya'nın "daha adil, çok kutuplu bir dünya düzenine" yapıcı yaklaştığını söyledi. Çok kutuplu dünya, küresel gücün tek bir ülkede değil birkaç merkezde toplandığı düzeni anlatan ve Moskova ile Pekin'in sık kullandığı bir kavram. İki lider Mayıs'ta Pekin'de bu başlıkta ortak bir bildiri de imzalamıştı.
Putin aynı gün bir forumda Batı yaptırımlarının Rusya'yı güçlendirdiğini savundu ve Avrupa'nın "aşağılayıcı bir gerileme" içinde olduğunu söyledi. Şi ise aynı forumda korumacılığa karşı uyardı. NBC News bu sözleri ABD'nin yeni çip kısıtlamalarına yönelik bir mesaj olarak yorumladı. Putin, üçlü görüşmeden "büyük faydalar" beklediğini de söyledi.
Perşembe masasında nükleer silahlar ve İran savaşı var
Beyaz Saray, üçlü görüşmeyi 14 Kasım'da doğruladı. Al Jazeera'ya göre Beyaz Saray ana konunun nükleer silahların yayılması olduğunu söylüyor. ABD ile Rusya'nın stratejik nükleer başlıklarını sınırlayan New START anlaşmasının süresi Şubat'ta doldu. Trump, Rusya'nın anlaşmayı uzatma önerisini reddetti ve Çin'i de kapsayan yeni bir anlaşma istiyor.
Pekin ise bu fikre mesafeli. Çin Dışişleri Bakanlığı geçen ay, Çin'den bu aşamada üçlü nükleer silahsızlanma görüşmelerine katılmasını istemenin "adil, makul ya da gerçekçi" olmadığını açıklamıştı. Reuters'a konuşan bir ABD'li yetkili de bu konuda bir anlaşma beklenmediğini söyledi.
Gündemdeki diğer başlıklar şöyle:
- İran savaşı: ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta başlattığı savaşta kapsamlı saldırılar durdu, ancak çatışma çözülmedi. Al Jazeera'ya göre Hürmüz Boğazı 100 günü aşkın süredir kapalı. Çin'in ham petrol ithalatının yaklaşık üçte biri daha önce bu boğazdan geçiyordu.
- Ticaret ve çipler: Gümrük vergileri, gelişmiş çip ihracat kısıtlamaları ve nadir toprak elementleri ihracatı iki ülke arasında sorun olmayı sürdürüyor. ABD'nin 16 Kasım'da yürürlüğe koyduğu kurala göre Endonezya, Malezya, Singapur, Tayland ve Brezilya'daki veri merkezleri gelişmiş yapay zekâ çipi almak için ABD lisansına ihtiyaç duyuyor. Çin bu kuralı eleştirdi.
- Tayvan: Trump, Şi'nin Tayvan konusunu açacağını, kendisinin ise gündeme getirmeyeceğini söyledi.
- Ukrayna: Al Jazeera'ya konuşan ABD'li bir yetkili, Trump'ın Ukrayna'yı gündeme getirmeyeceğini söyledi. Yetkiliye göre Çin, ABD'nin Rusya ve Ukrayna ile yürüttüğü barış görüşmelerinin tarafı değil.
Trump, çip ihracatı konusunda 16 Kasım'da "Çin'le çok iyi bir ilişkimiz var, onlara hakaret etmek istemezsiniz" dedi, ancak politika değişikliği açıklamadı. Kremlin'in açıklamasına göre Putin, Trump ile gala yemeğinde ve genel oturumda birkaç kez konuşabilir; resmi bir ikili görüşme ise açıklanmadı. Trump, Şi ile ayrıca baş başa görüşecek. Bu, ikilinin bu yılki üçüncü görüşmesi olacak.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov görüşmeyi "son derece önemli" olarak niteledi, ancak anlaşmaların başka ülkelere dayatılamayacağını söyledi. Üçlü görüşmenin saati, bu yazının hazırlandığı 18 Kasım itibarıyla açıklanmadı. Görüşmenin duyurulmasına ilişkin ayrıntılar bu haberimizde.
Kim Jong Un ile görüşme takvimde yok
Trump, mümkün olursa Çin'de Kuzey Kore lideri Kim Jong Un ile de görüşmek istediğini söylemişti. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise 17 Kasım'da böyle bir görüşmenin planlanmadığını açıkladı. Rubio'nun sözleriyle görüşme "gerçekleşmeyebilir", ancak Trump buna hazır.
Manila durağı ve Şenzen'in seçilme nedeni
Trump, Çin'e gelmeden önce ASEAN zirvesi için Filipinler'in başkenti Manila'daydı. NBC News'e göre Trump, 17 Kasım'da Türkiye saatiyle 12.30 civarında Manila'ya indi. Kentte yerli halk grupları, İran savaşıyla yükselen akaryakıt fiyatlarını protesto etti. Trump, Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr. ile verdiği öğle yemeğinde "çok büyük bir ticaret anlaşması" imzaladığını söyledi, ancak ayrıntı vermedi. Manila yönetimi, enerji ve gıda güvenliğinde "bir uzlaşıya" varıldığını açıkladı.
Zirvenin Şenzen'de yapılması da bir mesaj taşıyor. Hong Kong'un hemen kuzeyindeki Şenzen, 1980'de küçük bir balıkçı kasabasıyken Çin'in ilk özel ekonomik bölgesi oldu. Bugün elektronik üretimi, yapay zekâ ve robot teknolojileri şirketleriyle tanınıyor. Bloomberg ve Korea Times'ın aktardığı değerlendirmelere göre Pekin, kenti seçerek teknoloji ve inovasyon gücünü göstermeyi amaçlıyor. İnovasyon, Çin'in APEC ev sahipliği yılında belirlediği üç öncelikten biri.
Kaynaklar: NBC News, Al Jazeera, Reuters, IBTimes, TASS, Bloomberg, Korea Times
Beş AB ülkesi reddedilen göçmenleri Ruanda'ya yollayacak
Moğolistan Cumhurbaşkanı istifa ediyor
Frankofoni genel sekreter seçimi bir yıl ertelendi
Trump, Şi ve Putin Shenzhen'de ilk kez üçlü görüşecek
Hollanda'da milyoner vergisi krizi Jetten hükümetini sarstı
COP31 liderler zirvesi: Büyük emisyoncular yok, UNEP'in 2,6°C uyarısı masada
Ukrayna'nın İHA saldırıları Rusya'nın rafineri kapasitesinin yüzde 30'unu durdurdu
Manchester United 40 Yılın En Kötü Başlangıcında: Carrick'in Geleceği Bu Hafta Belli Olacak
Kongo'daki Ebola Salgını Ülke Tarihinin En Büyüğü Oldu
Alman Ordusu Online Mağaza Açıyor: Vitrinde Tüfekli Oyuncak Ördek Var
İngiliz komedyen Russell Brand'e tecavüz ve cinsel saldırıdan 10,5 yıl hapis
Mercedes 2021'den Bu Yana İlk Kez Takımlar Şampiyonu: Brezilya'da Yağmurlu Yarışı Norris Kazandı
Brent petrol 90 doların altına indi: son ayların en düşük seviyesi
Çin'in Ticaret Fazlası 10 Ayda 1 Trilyon Doları Aştı
Charles Fırtınası Kapıda: İspanya ve Portekiz'de Kırmızı Alarm
Novaya Gazeta 33 yıl sonra kapandı