DOLAR 50,40 %0,05
EURO 55,53 %0,05
ALTIN 6.288 %0,12
GÜMÜŞ 76,74 %3,08
BIST 100 11.832 %0,09
PETROL $93,70 %2,23
BITCOIN $65.134 %0,56

Ürdün, aşırıcılık gerekçesiyle Telegram'ı yasakladı; Irak da aynı gün engelledi

Teknoloji Burak Yıldırım
Ürdün, aşırıcılık gerekçesiyle Telegram'ı yasakladı; Irak da aynı gün engelledi
Ürdün, Telegram'ın aşırıcılığı yaymak, siber suç ve şantaj için kullanıldığı gerekçesiyle uygulamaya erişimi ülke genelinde kesti. Irak da aynı gün ulusal güvenlik gerekçesiyle Telegram'ı yasakladı ve şirkete yasalara uyum için 30 gün süre tanıdı.

Ürdün, mesajlaşma uygulaması Telegram'a ülke genelinde erişimi kesti. Kararı açıklayan Kamu Güvenliği Müdürlüğü, uygulamanın siber suç, tehdit ve şantaj için kullanıldığını, aşırıcılığı ve radikalleşmeyi yaymaya dönük içeriklerin ulusal güvenliği etkilediğini söyledi. Aynı gün birkaç saat sonra Irak da Telegram'ı ulusal güvenlik gerekçesiyle yasakladığını duyurdu.

Haberi ilk veren Ürdün'deki Ammon News oldu; site, duyuruyu 16 Kasım sabahı TSİ 10.23'te yayımladı. The Jerusalem Post'un aktardığına göre kullanıcılar aynı sabah uygulamada kesintiler yaşadıklarını bildirmiş, resmi açıklama ardından gelmişti.

Ürdün polisi Telegram'ı hangi gerekçeyle kapattı?

Kararı açıklayan kurum, polis teşkilatını ve güvenlik birimlerini bünyesinde toplayan Kamu Güvenliği Müdürlüğü (PSD). Devlet haber ajansı Petra'nın aktardığı açıklamaya göre adım, mevcut mevzuata uygun olarak ve "toplumu dijital platformların kötüye kullanılmasının risklerinden korumak" için atıldı. Asharq Al-Awsat'ın aktardığına göre müdürlük, kararı dijital güvenliği güçlendirme ve kullanıcıları koruma çabalarının parçası olarak tanımladı.

Açıklamada sayılan gerekçeler şöyle:

  • Uygulamanın siber suç, tehdit ve şantaj amacıyla kullanılması,
  • Kamu güvenliğini tehdit eden yasa dışı içeriklerin dolaşıma sokulması,
  • Aşırıcılığı ve radikalleşmeyi yaymaya yönelik girişimler.

Müdürlük vatandaşlardan sosyal medyayı dikkatli kullanmalarını, tanımadıkları hesap ve bağlantılarla etkileşime girmemelerini ve yasa dışı içerikleri resmi kanallardan bildirmelerini istedi; ebeveynlere de çocuklarının internet kullanımını izleme çağrısı yaptı. Yasağın ne kadar süreceği ya da hangi koşulda kaldırılacağı açıklanmadı. Al Jazeera, The National ve Al-Monitor da kararın kesin yürürlük saatini ya da süresini bildirmedi.

Kerek'teki kilise saldırısı ve Amman'daki bıçaklı saldırı

Karar, Ürdün'ün art arda iki saldırıyla sarsıldığı haftalara denk geldi. 23 Ekim'de Kerek vilayetindeki Hamud köyünde bulunan Aziz Yorgi Rum Ortodoks Kilisesi'ne düzenlenen silahlı saldırıda dokuz kişi öldü. Ürdün ardından Suriye'de hava saldırıları düzenledi ve bu saldırılarda olayla bağlantılı 20 IŞİD militanının öldürüldüğünü açıkladı. Mahkeme 15 Kasım Pazar günü saldırının faili üç kişiye idam cezası verdi. 5 Kasım'da ise başkent Amman'da bir güvenlik görevlisi bıçaklı saldırıda hayatını kaybetti, bir diğeri yaralandı; yetkililer olayı terör saldırısı olarak nitelendirdi.

The National'a göre yetkililer Telegram yasağını bu saldırılarla doğrudan ilişkilendirmedi. Reuters ise IŞİD'in açıklamalarını yaymak için Telegram'ı kullandığını hatırlattı. Ürdün daha önce de bir platformu tümüyle kapatmıştı: Kamu Güvenliği Müdürlüğü, Aralık 2022'deki akaryakıt zammı protestoları sırasında şiddeti kışkırtan paylaşımlarla yeterince mücadele etmediği gerekçesiyle TikTok'u askıya almıştı.

Irak aynı gün neden Telegram'a 30 gün süre verdi?

Irak'ta kararı İletişim ve Medya Komisyonu verdi. AA ve Kurdistan24'ün aktardığına göre komisyon, Başbakan Ali ez-Zeydi'nin talimatıyla ve 2004 tarihli 65 sayılı Yasama Emri'ne dayanarak ülke çapında yasak kararı aldı. Gerekçe olarak ulusal güvenlik ile şirketin Irak yasalarına ve düzenleyici kurallara uymaması, yasa dışı içeriğe karşı gerekli önlemleri almaması gösterildi. Komisyon, platformun aşırıcı söylem, şiddet ve nefreti kışkırtma ile siber suç için kullanılmasını önlemek istediğini belirtti ve şirkete hukuki durumunu düzeltmesi için 30 gün süre tanıdı.

AA, iki ülkenin kararları koordineli aldığına dair bir işaret bulunmadığını kaydetti. Irak için bu ilk değil: Ağustos 2023'te ulusal güvenlik ve kişisel veri sızıntısı gerekçesiyle konan engel, şirketle yapılan görüşmelerin ardından aynı ay kaldırılmıştı. The National ve Rudaw'ın haberlerine göre Irak bu yıl nisan-mayıs döneminde de uygulamayı yasaklamış, Telegram'ın Irak yasalarına ve içerik denetimi kurallarına uyma sözü vermesinin ardından yasak kalkmıştı.

2023 ile Kasım 2026 arasında Irak, Fransa, Vietnam, Rusya, Hindistan ve Ürdün'ün Telegram'a yönelik yasak ve kısıtlamalarını gösteren zaman çizelgesi; 16 Kasım 2026'daki Ürdün ve Irak kararları kırmızıyla vurgulanmış
Son üç yılda Telegram'a karşı atılan başlıca adımlar. Ürdün ve Irak'ın kararları aynı güne denk geldi. Grafik: İlkeli Haber (AA, Reuters, Al Jazeera, The National, Rudaw, Kurdistan24 verileriyle)

Telegram'ın kurucusu Durov birçok ülkede soruşturma altında

Telegram, 2013'te Rus girişimci Pavel Durov tarafından kuruldu. Uygulama uçtan uca şifreli sohbet seçeneği sunuyor ancak Al Jazeera'nın hatırlattığı üzere tüm yazışmalar bu şekilde şifrelenmiyor. The National'a göre Orta Doğu nüfusunun yaklaşık yüzde 10'u, yani on milyonlarca kişi, Telegram kullanıyor.

Platform son yıllarda birçok hükümetle karşı karşıya geldi. Durov, Ağustos 2024'te Paris'te gözaltına alındı ve Fransa'da platformdaki suç faaliyetleriyle ilgili soruşturma başlatıldı. Vietnam, Mayıs 2025'te Telegram'ın soruşturmalarda kullanıcı verisi paylaşmadığı gerekçesiyle operatörlere engelleme talimatı verdi; Telegram o dönem Reuters'a karardan "şaşırdığını" söylemişti. Rusya, 2025'ten itibaren uygulamayı kademeli olarak yavaşlattı ve 2026'da erişimi tümüyle kesti; tam engelin tarihi kaynaklara göre değişiyor (Kyiv Post nisanı, The National ağustosu işaret ediyor). Rusya temmuzda Durov'u terör faaliyetlerini kolaylaştırmakla suçladı. Hindistan da haziranda, tıp fakültesi giriş sınavında kopya şebekelerine karşı uygulamayı 16-22 Haziran arasında geçici olarak engelledi.

Durov suçlamaları reddediyor ve Telegram'ın içerik denetimi ile yetkililerle iş birliği konusunda yükümlülüklerinin ötesine geçtiğini savunuyor. Ürdün kararına ilişkin olarak şirket, Reuters'ın yorum talebine ilk etapta yanıt vermedi. The Jerusalem Post'a gönderilen otomatik yanıtta ise şirketin kullanıcı gizliliğine ve ifade özgürlüğü dahil insan haklarına bağlı olduğu belirtildi. Bu yazının hazırlandığı 16 Kasım itibarıyla Telegram'ın Ürdün ya da Irak kararına ilişkin resmi bir açıklaması yayımlanmadı.

Kaynaklar: Ammon News, Petra, Reuters, Al Jazeera, Asharq Al-Awsat, The National, Al-Monitor, The Jerusalem Post, AA, Kurdistan24, Rudaw, Kyiv Post

Paylaş: WhatsApp X Facebook