COP31 taslağından fosil yakıt ifadesi çıkarıldı

Politika Elif Arslan
COP31 taslağından fosil yakıt ifadesi çıkarıldı
COP31'in 19 Kasım'da yayımlanan yeni sonuç metni taslağında fosil yakıtlara hiçbir atıf kalmadı. Körfez ülkeleri ve Rusya ifadenin çıkarılmasını isterken AB, ada devletleri ve sivil toplum kuruluşları taslağı geri adım olarak görüyor.

Antalya'daki BM İklim Değişikliği Konferansı COP31'de 19 Kasım Perşembe günü yayımlanan yeni sonuç metni taslağında fosil yakıtlara tek bir atıf bile kalmadı. Reuters'a göre pazartesi günkü ilk taslakta fosil yakıtlara ve kullanımlarının sınırlandırılmasına iki ayrı atıf vardı. Müzakerelerin resmi bitişi 20 Kasım Cuma. Taslağın uzlaşıdan önce yeniden değişmesi bekleniyor.

Zirvenin ev sahipliği iki ülke arasında paylaştırılmış durumda: Türkiye konferansa ev sahipliği yapıyor, müzakereleri ise Avustralya yürütüyor. Kararlar yaklaşık 200 ülkenin oy birliğiyle alınıyor. Bu da tek bir ülkenin bile metni durdurabileceği anlamına geliyor.

Dokuz sayfaya inen metinde petrol, gaz ve kömür geçmiyor

DPA'nın aktardığına göre yeni taslak dokuz sayfa. AFP, metnin ilk taslağın yarısı uzunluğunda olduğunu yazdı. Petrol, doğal gaz ve kömür kelimeleri metinde hiç yok. Üç yıl önce Dubai'de kabul edilen fosil yakıtlardan uzaklaşma kararına ise yalnız dolaylı bir atıf yapılıyor.

Taslakta kalanlar da var. Metin, küresel ısınmanın 1,5 dereceyi aşabileceğini kabul ediyor ve "derin, hızlı ve sürekli" emisyon azaltımı çağrısı yapıyor. Elektriğin dünya enerji tüketimindeki payını bugünkü yaklaşık yüzde 23'ten 2035'e kadar yüzde 35'e çıkarma hedefi ("35x35") de korunmuş. Ancak Reuters'a göre bu hedef artık kesin bir hedef olarak değil, "küresel iş birliği" çağrısı olarak yazılmış. Yenilenebilir enerji kapasitesini 2030'a kadar üçe katlama ve enerji verimliliğini iki katına çıkarma hedefleri de tekrarlanıyor.

Metin ayrıca karbon yakalama teknolojilerinin yaygınlaştırılmasını teşvik ediyor. Bu teknolojiler, bacadan çıkan ya da havadaki karbondioksiti tutup yeraltında depolamayı amaçlıyor.

Dubai'deki "uzaklaşma" ifadesi iki yılda nasıl silikleşti?

2023'teki COP28 Dubai kararı, bir BM iklim metninde ilk kez tüm fosil yakıtları hedef alıyordu. Kararda enerji sistemlerinde fosil yakıtlardan "adil, düzenli ve hakkaniyetli" biçimde uzaklaşılması ve 2050'de net sıfıra ulaşılması yazıyordu. Ondan önce Glasgow (COP26) ve Şarm eş-Şeyh (COP27) metinleri yalnız kömürü ve verimsiz fosil yakıt sübvansiyonlarını anmıştı.

Sonraki iki zirvede bu ifade ileri taşınamadı. Bakü'deki COP29'da Dubai kararının nasıl uygulanacağına dair metinde uzlaşı çıkmadı. Belém'deki COP30'un nihai kararında fosil yakıtlar hiç geçmedi; geçiş yol haritası resmi metnin dışında, gönüllü bir süreç olarak açıklandı.

COP26 Glasgow'dan COP31 Antalya'nın iki taslağına kadar sonuç metinlerindeki fosil yakıt ifadelerini karşılaştıran tablo: COP26 ve COP27'de yalnız kömür ve sübvansiyonlar, COP28'de fosil yakıtlardan uzaklaşma, COP29 ve COP30'da açık ifade yok, COP31 ilk taslakta iki atıf, ikinci taslakta hiç yok
Glasgow'dan Antalya'ya iklim zirvelerinin sonuç metinlerinde fosil yakıtların nasıl anıldığı. Grafik: İlkeli Haber (UNFCCC karar metinleri, Reuters, AFP, DPA verileriyle)

Körfez ülkeleri ile AB ve ada devletleri arasındaki ayrılık

DPA'nın aktardığı gözlemcilere göre ifadenin çıkarılması için Körfez'deki petrol üreticisi ülkeler ve Rusya bastırdı. Climate Home News'e göre Arap Grubu ve Rusya, ilk taslağı fosil yakıt geçişi, elektrifikasyon hedefi ve metan azaltımı çağrıları nedeniyle tümüyle reddetmişti.

Avrupa Birliği 35x35 hedefini destekliyor. Climate Home News'e göre AB'nin iklim komiseri ilk taslağı salı günü "alışveriş listesi" olarak nitelendirmişti. DPA'ya göre AB, elektrifikasyonun açıkça temiz enerjiye bağlanmasını istiyordu; yeni metinde bu bağ yok. Vanuatu, Tuvalu ve Marshall Adaları gibi ada devletleri ise bazı AB üyeleriyle birlikte fosil yakıtlardan geçiş çağrısı yaptı.

Panama Çevre Bakanı Juan Carlos Navarro, COP31 başkanlıklarına yazdığı mektupta ülkesinin bu ilkeleri karşılamayan hiçbir karara uzlaşı vermeyeceğini bildirdi. Common Dreams'in aktardığına göre Navarro, kapanış oturumunda resmi itirazda bulunacaklarını söyledi.

ABD bu yıl zirvede resmi heyetle yer almıyor. Reuters'a göre Beyaz Saray sözcüsü Taylor Rogers COP31'i "iklim saçmalığı" olarak nitelendirdi. Eyalet ve yerel yönetimlerden 120'yi aşkın temsilci ise gayriresmi bir heyetle Antalya'da.

120 milyar dolarlık uyum hedefi de taslaktan düştü

Reuters'a göre yeni taslak, gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliğine uyumu için konan 120 milyar dolarlık hedefi de çıkardı. Common Dreams'in aktarımına göre metin bunun yerine gelecek yıl Etiyopya'da yapılacak COP32'ye uzanan bir "Antalya'dan Addis Ababa'ya yol haritası" öneriyor.

Kayıp ve hasar fonu da masada. Bu fon, iklim kaynaklı afetlerde zarar gören yoksul ülkelere doğrudan destek için kuruldu. Nepal, 26 Ağustos'taki Bhote Koshi sel felaketinin ardından fondan hibe ve hızlı ödeme istiyor. Kathmandu merkezli República gazetesine göre Nepal Tarım, Orman ve Çevre Bakanı Gita Chaudhary, 15 Kasım'da Antalya'daki bir etkinlikte fonun Nepal'e geçici olarak ayırdığı 21,6 milyon doları "son derece yetersiz" olarak nitelendirdi ve kredi değil hibe istedi. Chaudhary'nin verdiği rakamlara göre selde yaklaşık 1.500 kişi öldü, 5 binden fazla kişi kayıp. Ratopati'nin aktardığı Nepal hükümeti tutum belgesi, yeniden inşa maliyetini 4,78 milyar dolar olarak hesaplıyor.

Sivil toplum taslağı "geri adım" olarak görüyor

Power Shift Africa direktörü Mohamed Adow, Reuters'a yeni metnin hafta başındakinden geriye gittiğini söyledi. Adow, metin böyle kalırsa bunun bir "hayalet COP" olacağını ekledi. Greenpeace'in COP31 heyet başkanı Jasper Inventor ise elektrifikasyon hedefinin fosil yakıtlardan geçişi nasıl hızlandıracağının belirsiz olduğunu söyledi. Inventor'a göre karbon yakalamaya yer verilmesi fosil yakıt sektörüne "kapı açıyor".

Oil Change International'dan Romain Ioualalen de Common Dreams'e göre metinde fosil yakıt sektörünün "parmak izleri" bulunduğunu savundu. Taslak, cuma günü bitmesi planlanan müzakerelerde yeniden değişebilir. Reuters, son yıllarda uzlaşı arayışlarının sık sık bitiş saatini 24 saatten fazla aştığını hatırlatıyor.

COP31'in liderler zirvesinde öne çıkan başlıklar için: COP31 liderler zirvesi: Büyük emisyoncular yok, UNEP'in 2,6°C uyarısı masada

Kaynaklar: Reuters, AFP, DPA, Climate Home News, Common Dreams, República, Ratopati

Paylaş: WhatsApp X Facebook
En Son Haberler
Taylor Swift CMA'ya döndü, gece Langley'nindi Taylor Swift CMA'ya döndü, gece Langley'nindi Kırım Köprüsü dört günde üçüncü kez vuruldu Kırım Köprüsü dört günde üçüncü kez vuruldu GTA 6 çıktı, eleştirmenlerden 99 puan aldı GTA 6 çıktı, eleştirmenlerden 99 puan aldı BM mahkemesi Myanmar'ı soykırımdan sorumlu tuttu BM mahkemesi Myanmar'ı soykırımdan sorumlu tuttu Trump, Şi ve Putin'den dört maddelik bildiri Trump, Şi ve Putin'den dört maddelik bildiri Tüm haberler ›