Trump İran'a yeni saldırı kararını yeni yıla bıraktı

Politika Selin Aksoy
Trump İran'a yeni saldırı kararını yeni yıla bıraktı
ABD Başkanı Trump, İran'a yeniden büyük çaplı saldırı konusunda karar vermek için acele etmediğini, 1 Ocak'tan sonra ne olacağına bakacaklarını söyledi. ABD'nin deniz ablukası sürerken Körfez'de karşılıklı saldırılar ve Hürmüz'deki gemi saldırıları devam ediyor.
30 SANİYEDE ÖZET
  • Trump, İran'a yeniden büyük çaplı saldırı konusunda acele etmeyeceğini, yeni yıldan sonrasına bakacağını söyledi.
  • USS George Washington bölgeden ayrıldı; iki uçak gemisi ve İran limanlarına yönelik deniz ablukası sürüyor.
  • Pentagon'a göre savaşın ABD'ye maliyeti 13 Kasım itibarıyla 48,3 milyar dolar.
  • Senato, savaşı durdurmayı amaçlayan kararı 51'e karşı 48 oyla reddetti.

Beyaz Saray, ABD'nin İran'a karşı yeni bir hava harekâtı başlatıp başlatmayacağı sorusuna doğrudan yanıt vermedi; gazetecileri Başkan Donald Trump'ın Fox News'e verdiği röportaja yönlendirdi. Trump o röportajda, 18 Kasım Çarşamba günü, "Yeni bir yıl geliyor, 1 Ocak'tan sonra ne olacağını göreceğiz" dedi ve İranlı yöneticiler için "kötü insanlar" ifadesini kullandı. Ertesi gün Çin dönüşü İsrail'in Kanal 12 televizyonuna konuşan Trump, CBS News'in aktardığına göre "İran konusunda herhangi bir karar vermek için acele etmiyorum" diyerek aynı mesajı yineledi.

Bu açıklamalar, Washington'dan birbirine zıt sinyallerin geldiği bir haftaya denk geldi. The New York Times, isimsiz ABD'li ve İsrailli yetkililere dayanarak Trump'ın İsrail'le birlikte dört ila yedi gün sürecek, İran'ın füze ve İHA stoklarıyla enerji tesislerini hedef alacak ortak bir hava harekâtını değerlendirdiğini yazdı. Stars and Stripes'ın aktardığına göre Trump, Fox röportajında yeniden büyük çaplı saldırıları düşünüp düşünmediğini açıkça söylemedi. Bu yazının hazırlandığı 20 Kasım itibarıyla Beyaz Saray'dan 1 Ocak tarihine bağlı resmî bir karar ya da takvim açıklanmış değil; "erteleme" ifadesi Trump'ın sözlü açıklamalarına dayanıyor.

Uçak gemisi ayrıldı, abluka yerinde kaldı

Kararsızlığın en görünür işareti denizde yaşandı. ABD Donanması, USS George Washington uçak gemisinin Orta Doğu'dan ayrılarak Hint-Pasifik'teki 7. Filo bölgesine geçtiğini doğruladı. Gemi, Ağustos'ta USS Abraham Lincoln'ün yerini almak için bölgeye gelmişti. ABD ordusu 16 Kasım'da, USS Theodore Roosevelt'in gelişiyle bölgede üç uçak gemisi grubu bulunduğunu açıklamıştı; Washington'ın ayrılmasıyla bölgede Theodore Roosevelt ve George H.W. Bush kaldı.

Stars and Stripes'a göre Arap Denizi'nde en az 15 ABD savaş gemisi, Orta Doğu genelinde ise yaklaşık 50 bin ABD askeri bulunuyor. Mart sonunda Norfolk'tan ayrılan George H.W. Bush'un mürettebat ailelerine, geminin yılbaşı tatilinde evde olmayacağı bildirildi. İran limanlarına yönelik deniz ablukası da sürüyor. Senatör Elizabeth Warren'ın bir Senato oturumunda dile getirdiği ve Donanma Bakan Vekili Hung Cao'nun doğruladığı hesaba göre ablukanın günlük maliyeti yaklaşık 32,5 milyon dolar.

2026 İran savaşının 28 Şubat'tan 19 Kasım'a ana dönemeçlerini gösteren zaman çizelgesi ve Pentagon'un 3 Eylül, 16 Ekim ve 13 Kasım tarihli 43,6, 47,1 ve 48,3 milyar dolarlık maliyet tahminlerini gösteren çubuk grafik
Savaşın 2026'daki seyri ve Pentagon'un kümülatif maliyet tahminleri. Grafik: İlkeli Haber (AP, Stars and Stripes, CBS News ve Al Jazeera verileriyle)

Dokuz ayda 48,3 milyar dolar, üs hasarı hariç

AP'nin haberine göre Pentagon bütçe yetkilisi Arthur Miller, Donanma mali işler müdürlüğüne adaylığı için katıldığı Senato Silahlı Hizmetler Komitesi oturumunda savaşın 13 Kasım itibarıyla ABD'ye maliyetini 48,3 milyar dolar olarak açıkladı. Rakam askerî operasyonları, harcanan mühimmatın ve kaybedilen teçhizatın yerine konmasını kapsıyor. Pentagon'un daha önce Kongre'ye bildirdiği tahminler 3 Eylül itibarıyla 43,6 milyar, 16 Ekim itibarıyla 47,1 milyar dolardı.

28 Şubat'tan 13 Kasım'a kadar geçen yaklaşık 258 güne bölündüğünde bu, günde ortalama 187 milyon dolar ediyor (bu bizim hesabımız). Toplama İran saldırılarının ABD üslerinde yol açtığı hasar dahil değil. Demokrat Senatör Richard Blumenthal bu hasarın tahminini sorduğunda Miller elinde bir rakam olmadığını söyledi; komite başkanı Cumhuriyetçi Senatör Roger Wicker yanıtın en kısa sürede verilmesini istedi. Warren, İran'ın Bahreyn'deki Donanma bölge karargâhına düzenlediği saldırının en az 400 milyon dolarlık hasara yol açtığını öne sürdü; Cao ise bölgeye erişimin güvenli olmadığını belirterek tam bir hasar değerlendirmesi veremeyeceğini söyledi.

Senato'da savaşı durdurma girişimi 3 oyla düştü

CBS News'e göre Senato, 19 Kasım'da İran'daki savaşın sona erdirilmesini öngören savaş yetkileri kararını 48'e karşı 51 oyla reddetti. Cumhuriyetçi senatörler Susan Collins, Lisa Murkowski ve Rand Paul karar lehine oy verirken Demokrat Senatör John Fetterman partisinden ayrışarak aleyhte oy kullandı. Stars and Stripes, oylamayı 3 Kasım ara seçimlerinden sonra savaşı bitirmeye yönelik ilk girişim olarak niteledi. AP, savaşın ekonomik etkilerinin Cumhuriyetçilerin ara seçimlerdeki ağır kayıplarında rol oynadığını ve Ocak'ta Kongre'nin kontrolünü devralacak Demokratların maliyet tartışmasını büyütmesinin beklendiğini yazıyor.

Vance "sonsuz savaş" olmayacak diyor

Yönetimin iç tartışması da açıklamalara yansıdı. Stars and Stripes'ın aktardığına göre Başkan Yardımcısı JD Vance, 15 Kasım Pazar günü Fox News'e verdiği röportajda Trump'ın, ABD operasyonlarını tamamlanmış ilan etmekten daha fazla diplomatik ya da askerî baskıya uzanan çeşitli seçenekleri değerlendirdiğini söyledi ve Trump'ın çatışmanın "sonsuz bir savaşa" dönüşmesine izin vermeyeceğini vurguladı. Newsweek'in aktardığı Fox röportajında Vance, ABD'nin bölgede "10 ya da 15 yıllık" bir bağlılığa girmeyeceğini, bunun iki yıllık bir taahhüt bile olmayacağını söyledi.

Vance bir süre önce İran müzakerelerinden çekilmişti; Trump, Truth Social'da Vance'ten dikkatini iç meselelere vermesini istediğini duyurmuştu. 18 Kasım'da Haziran'daki mutabakatın neden tutmadığı sorulan Trump, Vance'in "çok iyi iş çıkardığını" ama "bir şeyi atladığını" söyledi; neyi kastettiğini açıklamadı.

Bahreyn ve Kuveyt'e İHA, Keşm'e karşılık

Siyasi belirsizliğe karşın sahada çatışma durmuş değil. Bahreyn ve Kuveyt, 18 Kasım'da hava saldırılarını püskürttüklerini açıkladı. İran, Kuveyt'teki Ali el-Salim Hava Üssü'ndeki Patriot sistemlerini hedef aldığını duyurdu. ABD'nin Bahreyn Büyükelçiliği, bir hafta içinde en az dört İran saldırı girişimi olduğunu belirterek güvenlik uyarısı yayımladı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), saldırıların tamamının önlendiğini ve ABD personelinin yaralanmadığını açıkladı.

Bir ABD'li yetkili, buna karşılık Basra Körfezi'ndeki Keşm adasında Devrim Muhafızları'na ait bir füze tesisine "meşru müdafaa" kapsamında hassas saldırılar düzenlendiğini söyledi. İran ise saldırıların kayda değer bir hasara yol açmadığını açıkladı.

Hürmüz'de bu ay en az 18 gemi vuruldu

Birleşik Krallık Denizcilik Ticaret Operasyonları Merkezi (UKMTO), İran'ın Kasım ayı başından bu yana Hürmüz Boğazı'nda ya da yakınında en az 18 gemiye saldırdığını bildirdi. BAE'nin devlet petrol şirketi ADNOC, 18 Kasım'da vurulan bir gemide bir mürettebatın kaybolduğunu, 11 kişinin yaralandığını açıkladı. Kayıp denizcinin Ürdünlü babası, 40 saati aşan arama çalışmalarının yoğunlaştırılması çağrısında bulundu. Devrim Muhafızları 19 Kasım'da iki tankerin daha mayına çarptığını öne sürdü; CBS News bu iddianın doğrulanmadığını belirtti. Boğazdaki tanker ve mayın tehlikesini daha önce Hürmüz Boğazı'ndaki tanker saldırıları haberimizde ele almıştık.

Tahran'ın yanıtı ve Pakistan'ın arabuluculuğu

Bu yazının hazırlandığı saatlerde İran'dan Trump'ın "1 Ocak" sözlerine doğrudan bir yanıt bulunamadı. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Trump'ın İran'ın kimyasal ya da biyolojik silah üzerinde çalışıyor olabileceği iddiasını "aynı sahte senaryo" diyerek reddetti. İran'ın Viyana'daki BM Daimi Temsilcisi Rıza Necefi de ülkesi bombalanırken Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) denetçileriyle "koşulsuz ve sınırsız işbirliğini" kabul etmeyeceklerini söyledi.

Diplomasi kanalında başrolü Pakistan oynamayı sürdürüyor; Haziran'daki mutabakat da İslamabad'da imzalanmıştı. Al Jazeera'ya göre Pakistan Genelkurmay Başkanı Mareşal Asım Munir Ekim ayında iki kez Tahran'a gitti. Pakistan ordusu sözcüsü Korgeneral Ahmed Şerif Çaudri 30 Ekim'de arabuluculuk konusunda "temkinli iyimser" olduklarını söyledi; aynı gün Katarlı arabulucular da ateşkesi canlandırmak için Tahran'daydı. Pakistan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü 6 Kasım'da ülkesinin "samimi bir arabulucu" olarak taraflara her türlü kolaylığı sağladığını, müzakerelerin zaman alabileceğini söyledi. Ancak 20 Kasım itibarıyla yeni bir görüşme turu için açıklanmış bir tarih yok.

Şubat'tan Kasım'a dokuz aylık savaş

Savaş, 28 Şubat 2026'da ABD ve İsrail'in İran'a başlattığı saldırılarla başladı; ilk dalgada dini lider Ali Hamaney öldürüldü. İran, İsrail'e, ABD üslerine ve Körfez ülkelerine füze ve İHA'larla karşılık verdi, Hürmüz Boğazı'nı kapattı. Nisan başında iki haftalık ateşkes ilan edildi; başlangıç tarihi kaynağa göre 7 ya da 8 Nisan olarak geçiyor. 11-12 Nisan'daki İslamabad görüşmeleri sonuçsuz kalınca ABD, 13 Nisan'da İran limanlarına deniz ablukası uyguladı. 17 Haziran'da imzalanan İslamabad Mutabakatı ablukaları kaldırdı ve kalıcı anlaşma için 60 günlük bir müzakere süresi öngördü. Ancak ateşkes 8 Temmuz'da İran'ın Hürmüz'de ticari gemilere saldırmasıyla çöktü, ABD 14 Temmuz'da ablukayı yeniden başlattı. Sonbaharda çatışma, Husilerin Suudi Arabistan'a saldırılarıyla Yemen cephesine de yayıldı.

Trump'ın sözleri bu tabloda net bir yön göstermiyor. Uçak gemisi sayısındaki azalma, National Security Journal'daki bir analizde gerilimi düşürme isteği olarak okunurken New York Times'ın aktardığı harekât planları başka bir ihtimale işaret ediyor. Şimdilik açıklanmış olan, ablukanın sürdüğü ve büyük kararın yılbaşı sonrasına bırakıldığı.

Kapak fotoğrafı: USS Theodore Roosevelt uçak gemisi Pasifik Okyanusu'nda seyir hâlinde (2017). ABD Donanması, Austin Clayton / Wikimedia Commons, kamu malı

Kaynaklar: AP, CBS News, Stars and Stripes, The New York Times, Newsweek, Al Jazeera, Daily Pakistan, UKMTO, National Security Journal

Paylaş: WhatsApp X Facebook
En Son Haberler
FIFA başkanlık seçiminde Infantino'ya iki rakip çıktı FIFA başkanlık seçiminde Infantino'ya iki rakip çıktı Husi saldırısı Riyad'ın en yüksek kulesine hasar verdi Husi saldırısı Riyad'ın en yüksek kulesine hasar verdi Van Gogh'un kestane ağaçları 190,4 milyon dolara satıldı Van Gogh'un kestane ağaçları 190,4 milyon dolara satıldı Musk artık "MAGA değilim" diyor Musk artık "MAGA değilim" diyor Trump eylülde 265 bin dolara kadar Nvidia aldı Trump eylülde 265 bin dolara kadar Nvidia aldı Tüm haberler ›